Doanh thu phí BOT dự án nào cao nhất?

Tổng cục Đường bộ Việt Nam vừa có văn bản báo cáo Bộ Giao thông vận tải về doanh thu của 57 dự án BOT đường bộ trong năm 2018. Theo đó, tổng số tiền thu phí sử dụng đường bộ năm 2018 tại 57 dự án BOT với 63 trạm thu phí (chưa bao gồm các dự án đường cao tốc) là hơn 12.192 tỷ đồng.

Theo Tổng cục Đường bộ Việt Nam, doanh thu của 57 dự án BOT giao thông nói trên chưa bao gồm các dự án đường cao tốc: Cầu Giẽ - Ninh Bình, Nội Bài - Lào Cai, TP.HCM - Long Thành - Dầu Giây, Đà Nẵng - Quảng Ngãi của Tổng công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC); cao tốc Hà Nội - Hải Phòng của Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam và cao tốc TP.HCM - Trung Lương.

Đáng chú ý, dự án có doanh thu thấp nhất trong năm 2018 thuộc về dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Thái Nguyên - Chợ Mới với số thu chỉ đạt 22,9 tỷ đồng.

Dự án có doanh thu lớn nhất trong năm 2018 là dự án mở rộng Quốc lộ 51 với số thu đạt 730 tỷ đồng. Đứng thứ hai là dự án đầu tư nâng cấp tuyến Pháp Vân - Cầu Giẽ với doanh thu trên 700 tỷ đồng. Tiếp theo là dự án xây dựng cầu Đồng Nai mới với 590 tỷ đồng…

Như vậy hai dự án ồn ào, nhiều sai phạm lại đang có doanh thu phí BOT lớn nhất: Dự án mở rộng Quốc lộ 51 và dự án đầu tư nâng cấp tuyến Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Nhiều sai phạm chủ đầu tư

Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 51 đoạn Đồng Nai – Vũng Tàu được làm theo hình thức BOT và do Công ty Cổ phần Phát triển đường cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu (BVEC) làm chủ đầu tư.

Giữa năm 2017, UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản gửi Bộ Giao thông Vận tải (GTVT), Tổng cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị xử lý những bất cập tại các trạm thu phí của một số dự án BOT trong tỉnh.

Đặc biệt, Đồng Nai đã kiến nghị với Bộ GTVT xem xét việc điều chỉnh, rà soát vị trí các trạm thu phí trên tuyến Quốc lộ 51.

Theo đó, tuyến đường hoàn thành và bắt đầu thu phí từ năm 2012, ngoài 2 trạm T1 (km11) và T3 (km65), ngày 21/9/2014, BVEC lại xin đặt thêm 1 trạm thu phí T2 (km28) cách trạm thu phí T1 chỉ 17 km để tận thu phí của những xe đi trong khu công nghiệp ra.

Theo chủ đầu tư, trường hợp xe qua 2 trạm kế tiếp nhau (T1 và T2 hoặc T2 và T3) thì chủ xe phải nộp phí tại trạm đến đầu tiên và trả vé tại trạm thứ 2. Trường hợp xe qua cả 3 trạm, thì chủ xe nộp phí tại trạm T1 và trạm T3, trả vé ở trạm T2.

Nhận thấy những bất cập, rắc rối trong việc thu phí này, UBND tỉnh Đồng Nai kiến nghị Bộ GTVT xem xét, điều chỉnh để các xe khi qua tuyến đường trên chỉ phải mua vé 1 lần.

Đồng ý với kiến nghị của UBND tỉnh Đồng Nai, Bộ GTVT đã có công văn yêu cầu BVEC khẩn trương nâng cấp tuyến đường, di dời trạm thu phí, giảm giá vé… theo đúng quy định của pháp luật và căn cứ theo hợp đồng đầu tư dự án.

Liên quan đến dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 51, trong kết luận của thanh tra Bộ Xây dựng vào tháng 9/2016 đã chỉ rõ nhiều sai phạm của, chủ đầu tư dự án xây dựng, mở rộng Quốc lộ 51 (đoạn Đồng Nai – Vũng Tàu).

Trong đó nêu rõ, hợp đồng BOT được ký giữa cơ quan Nhà nước có thẩm quyền (Bộ GTVT) với nhà đầu tư BVEC là không đúng theo quy định tại khoản 1, Điều 2, Nghị định 78/2007/NĐ-CP của Chính phủ.

Bên cạnh đó, còn một loạt sai phạm như chủ đầu tư tính toán khối lượng chưa chính xác, lập dự toán xây dựng công trình chưa đúng quy định và một số sai sót khác làm giá trị dự toán tăng thêm 40 tỷ đồng.

BVEC là doanh nghiệp dự án nhưng không thành lập Ban quản lý dự án; hàng năm không lập dự toán chi phí quản lý dự án nhưng vẫn trích kinh phí từ nguồn đầu tư để làm chi phí quản lý.

Ngoài ra, theo kết quả kiểm định lớp bê tông nhựa của đơn vị tư vấn độc lập tại gói thầu số 4, từ 38% đến 90% hàm lượng nhựa không đạt yêu cầu, thành phần hạt cũng không đạt yêu cầu. Từ đó dẫn đến chất lượng mặt đường không đảm bảo theo yêu cầu kỹ thuật.

Đường cải tạo sửa chữa thu phí bằng đường xây mới

Tương tự, dự án bức xúc khác là BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ. Năm 2017, Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa có kết luận về việc đầu tư, quản lý các dự án BOT, BT của Bộ GTVT. Trong đó, phát hiện nhiều bất thường tại dự án BOT Pháp Vân - Cầu Giẽ.

Kết luận chỉ rõ, Bộ Giao thông vận tải đã lập và phê duyệt dự án chia thành 2 giai đoạn thực hiện: Giai đoạn 1 cải tạo nâng cấp mặt đường cũ 4 làn xe; Giai đoạn 2 xây dựng hoàn chỉnh đường cao tốc 6 làn xe. Lý do phân kỳ đầu tư là tính cấp bách do đường xuống cấp và nhu cầu giao thông.

Tuy nhiên, dự án không có quy trình đánh giá, xác định căn cứ cụ thể là dự án cấp bách và cũng chưa được cấp thẩm quyền xác định vào danh mục dự án cấp bách.

Mặt khác, UBND TP Hà Nội chưa có văn bản thống nhất thoả thuận cụ thể về việc phân kỳ đầu tư thành 2 giai đoạn vì lo ngại sẽ không đảm bảo kết nối đồng bộ các hạng mục hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật hiện có và quy mô đầu tư chưa phù hợp với quy hoạch Thủ đô đã được Thủ tướng phê duyệt.

Về phương án thu phí, TTCP khẳng định Bộ GTVT duyệt phương án thu phí theo phân kỳ đầu tư 2 giai đoạn không hợp lý. Việc thu phí ngay sau khi hoàn thành đầu tư giai đoạn 1 thảm lại mặt đường hiện hữu với vốn đầu tư chỉ là 1/3 tổng vốn dự án, nhưng giá thu phí tương đương Dự án đường cao tốc xây dựng mới Cầu Giẽ- Ninh Bình là bất hợp lý và không tuân thủ nguyên tắc phải đảm bảo lợi ích nhà đầu tư, người tham gia giao thông và Nhà nước quy định Nghị định số 108/2009.

TTCP khẳng định, dự án nâng cấp tuyến đường Pháp Vân - Cầu Giẽ giai đoạn 1 chỉ sửa chữa, cải tạo các yếu tố hình học và rải thảm mặt đường cũ nhưng giá phí thu tương đương với giá thu đường cao tốc xây dựng mới Cầu Giẽ - Ninh Bình (1.500 đồng/km) là bất hợp lý và bất thường, cần làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân.

Theo Điều 9, Điều 10 Nghị định 108/2009 của Chính phủ, Bộ GTVT phải thực hiện xây dựng và công bố danh mục dự án BOT, BT vào tháng 1 hàng năm. Tuy nhiên, đối với dự án đầu tư nâng cấp tuyến đường Pháp Vân-Cầu Giẽ, Bộ GTVT thực hiện chưa đúng theo quy định, việc công bố chỉ thực hiện sau khi phê duyệt danh mục dự án để thực hiện quy trình lựa chọn nhà đầu tư là chưa đầy đủ và thiếu chặt chẽ.