'Mơ ước của không biết bao nhiêu thế hệ những người làm việc tại VTV' đổ bể: Nên vui hay buồn

Thông báo do Văn phòng Chính phủ vừa phát đi cho biết ngày 27/10, tại Văn phòng Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì cuộc họp Thường trực Chính phủ về đề nghị thoái vốn của VTV tại Công ty Cổ phần Đầu tư Tháp truyền hình Việt Nam.

Tại cuộc họp, Thủ tướng đã đồng ý cho VTV, SCIC thoái vốn khỏi Công ty Cổ phần Đầu tư Tháp truyền hình Việt Nam, bảo đảm theo đúng các quy định của pháp luật, công khai, minh bạch, hiệu quả, không để thất thoát vốn nhà nước.

Trước đó, hồi tháng 7/2017, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ đã ký Quyết định 1001 phê duyệt phương án sắp xếp, phân loại doanh nghiệp của SCIC đến năm 2020.

Theo phương án này, SCIC được chủ động bán vốn tại 4 doanh nghiệp trong giai đoạn 2017 – 2020, trong đó có Công ty Cổ phần Đầu tư Tháp truyền hình Việt Nam.

Đáng chú ý, trong một động thái diễn ra trước đó, Đài Truyền hình Việt Nam cũng đã có công văn đề nghị thoái toàn bộ hoặc phần lớn vốn tại công ty trên.

Lý do rút lui của VTV là đơn vị đang cần tập trung ưu tiên dành nguồn lực đầu tư cho sản xuất chương trình và phát triển kinh doanh trong lĩnh vực truyền hình. Ngoài ra, dự án cũng chưa được Thủ tướng phê duyệt, chưa triển khai thực hiện.

Như vậy, với việc cả VTV và SCIC cùng rút, dự án tháp truyền hình cao nhất thế giới đã chính thức đổ bể, khép lại “mơ ước của không biết bao nhiêu thế hệ những người làm việc tại VTV” trong suốt 2 năm qua.

Được biết công ty Cổ phần Đầu tư xây dựng Tháp truyền hình Việt Nam được Thủ tướng Chính phủ đồng ý cho VTV và SCIC thành lập vào tháng 2/2015. Công ty được cấp giấy chứng nhận đăng ký cùng năm với số vốn điều lệ 600 tỷ đồng. Tập đoàn BRG là đối tác được chọn thêm để thực hiện dự án – với sự cho phép của Thủ tướng Chính phủ.

Dự án tháp truyền hình dự kiến được xây dựng trên khu đất hơn 14 ha tại khu trung tâm đô thị Tây Hồ Tây, sau khi hoàn thành sẽ là công trình tháp biểu tượng cao nhất thế giới, “vượt mặt” tòa tháp Tokyo Skytree của Nhật Bản hiện cao 634m.

Kinh phí đầu tư của dự án theo đề xuất trình Chính phủ lên đến 1,5 tỷ USD, trong đó chỉ riêng phần khối tháp là 900 triệu USD. Theo VTV, khoản tiền này là từ nguồn vốn huy động, vốn cổ phần hóa các doanh nghiệp của VTV.

Về phía SCIC, được lấy từ nguồn vốn kinh doanh theo quy định tại Nghị định 151/2013/NĐ-CP (từ quỹ đầu tư phát triển của SCIC); về phía BRG là từ nguồn vốn hợp pháp của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, từ khi mới ra đời, siêu dự án này đã gây tranh cãi và có nhiều ý kiến phản đối việc xây dựng, đặc biệt việc VTV xin cơ chế ưu đãi cho dự án này.

Cụ thể phía VTV xin Thủ tướng Chính phủ hàng loạt ưu đãi vốn chỉ áp dụng cho các dự án đầu tư vào những vùng đặc biệt khó khăn như xin miễn hoàn trả chi phí đầu tư hệ thống hạ tầng ban đầu, hạ tầng chung; xin áp dụng cơ chế ưu đãi theo hình thức giao đất, miễn 100% tiền sử dụng đất, thuế đất và miễn chi phí giải phóng mặt bằng...

VTV còn đề xuất áp dụng cơ chế ưu đãi cao nhất gồm miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 4 năm đầu, giảm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp trong 9 năm tiếp theo, các năm còn lại áp dụng thuế suất 10%. Miễn thuế nhập khẩu cho các vật tư, máy móc, thiết bị, vật liệu, linh kiện… phục vụ xây lắp.

Trao đổi với phóng viên về việc Chính phủ cho phép VTV và SCIC thoát vốn khỏi dự án tháp truyền hình TS Phạm Sỹ Liêm - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, đây là quyết định đúng đắn, rất đáng hoan nghênh bởi trong điều kiện kinh tế Việt Nam chúng ta không nhất thiết phải làm ra được cái gì đó nhất thế giới. Đặc biệt khi những dự án mang danh nhất, nhì thế giới đó mà lại không mang lại lợi ích tương xứng, đầy đủ.

Ông Liêm phân tích, trên khía cạnh kinh tế, tất nhiên doanh nghiệp không chạy theo hư danh nhưng đôi khi họ mượn cái hư danh đó để đặt điều kiện: Tôi đầu tư dự án này anh (thành phố có dự án, đất nước có dự án…) được danh, muốn được danh thì phải đánh đổi bằng lợi ích lớn.

“Quan trọng nhất hiệu quả, trước khi thực hiện dự án phải lấy hiệu quả làm nguyên tắc chi phối chứ chỉ chạy theo hư danh mà không có hiệu quả thì lãng phí. Những ngày qua báo chí đưa tin về nhà thi đấu bao nhiêu nghìn tỷ rất oai nhưng không được sử dụng hiệu quả.

Hay có những bệnh viện, có những khu ký túc xá sinh viên xây dựng hiện đại xong để đó không được sử dụng khai thác hiệu quả. Ở đây rõ rõ ràng nếu dự án mang danh nhất nhì mà không được khai thác hiệu quả thì chúng ta đang lãng phí nguồn lực xã hội”, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Theo TS. Liêm, nếu đạt kỷ lục thế giới mà hiệu quả cao đầu tư lớn ta vẫn làm. Ngược lại không phải kỷ lục thế giới, hiệu quả không có vốn ít ta cũng không nên làm.

TS Liêm cho rằng nếu dự án tháp truyền hình cao nhất thế giới của VTV tiếp tục triển khai có nguy cơ giống như dự án tháp truyền hình Tam Đảo được xây dựng từ những năm 80 thế kỷ trước. Ông Liêm kể, khi Đài Truyền hình Việt Nam mới ra đời, đất nước thời bao cấp kinh tế khó khăn. Khi đó Đài Truyền hình Việt Nam xin xây dựng ở trên đỉnh Tam Đảo một tháp truyền hình cao không đến 100 mét. 

Thời điểm đó, tháp truyền hình Tam Đảo được xây dựng nhằm phục vụ thu phát sóng truyền hình do xây dựng trên độ cao lớn, khoảng cách lại gần Hà Nội. Vì xây dựng trên đỉnh Tam Đảo trong khi cốt (chiếu cao từ mặt biển lên đỉnh) đã là hơn 1.900m cho nên cộng cả tháp gần 2.000m. 

Tuy nhiên, dự án xây dựng xong không sử dụng được do sét đánh. Sét đánh nên không ai dám sống dưới chân tháp nên không thể vận hành được thiết bị. Mặt khác, sét đánh hư hỏng cả thiết bị vì thế tháp truyền hình đó không vứt bỏ, lãng phí.