Du lịch hạt nhân: Chiến lược đầy điên rồ của Triều Tiên

Khu du lịch hạt nhân Wonsan

Ở thành phố biển Wonsan - một nơi đang được xem là khu du lịch hạt nhân Triều Tiên, các gia đình Triều Tiên thường nướng thịt trên bờ biển, đi câu cá hoặc thưởng thức những cây kem ưa thích vào mùa hè. Còn đối với lãnh đạo Kim Jong Un, đây là nơi để nghỉ dưỡng mùa hè, một thiên đường thu hút khách du lịch trong tương lai và một địa điểm hoàn hảo để thử tên lửa.

Ông Kim đang tái xây dựng thành phố 360.000 dân và muốn biến Wonsan thành địa điểm du lịch “hot” trị giá hàng tỷ USD. Cùng lúc đó, ông Kim cũng đã cho tiến hành phóng thử gần 40 tên lửa ở khu vực này. Đây là một phần trong chương trình vũ khí hạt nhân ngày càng phát triển của Bình Nhưỡng.

Lim Eul-chul, chuyên gia về kinh tế Triều Tiên tại ĐH Kyungnam, Hàn Quốc, nhận định: “Nghe thì có vẻ điên dồ với những người ngoài khi ông Kim lại muốn thử tên lửa ở một nơi mà ông cũng muốn phát triển kinh tế, song đó lại chính là cách mà nhà lãnh đạo Triều Tiên điều hành đất nước của mình”.

Những nhà nghiên cứu và những người biết về dự án này cho hay, sự kết hợp giữa du lịch và vũ khí hạt nhân chính là tượng trưng cho chiến lược tồn tại của ông Kim Jong Un.

Một chiến lược có tính toán

Kế hoạch phát triển Wonsan trở thành khu du lịch hạt nhân Triều Tiên đã được mở rộng nhanh chóng kể từ khi lần đầu công bố năm 2014. Khi tới thăm dò lần đầu, kế hoạch này đã được ghi lại trong tổng cộng 160 trang, chia thành 30 cuốn sổ tay do Tập đoàn Phát triển khu vực Wonsan phát hành bằng tiếng Triều Tiên, Trung Quốc, Nga và tiếng Anh trong hai năm 2015 và 2016.

Du lịch là một trong những ngành ít ỏi giúp Bình Nhưỡng thu về tiền mặt mà không chịu lệnh trừng phạt của Liên Hiệp Quốc. Và trong bản kế hoạch chi tiết nói trên, Triều Tiên đã “khoe” rằng các nhà đầu tư nước ngoài đã đổ vào khoảng 1,5 tỷ USD cho khu vực Wonsan, rộng hơn 400 km2. Ông Kim đã cho xây dựng một khu nghỉ dưỡng trượt tuyết và một sân bay mới tại đây.

Theo đó, khu vực này bao gồm gần 140 di tích lịch sử, 10 bãi biển, 680 địa điểm thu hút khách du lịch, 4 suối nước khoáng, một vài khu nghỉ dưỡng tắm khoáng, các hồ tự nhiên và “hơn 3,3 triệu tấn bùn dành cho mục đích trị liệu chứng đau thần kinh và viêm ruột” cũng nằm trong kế hoạch.

Dự án mà ông Kim mời các nhà đầu tư hỗ trợ bao gồm khu trung tâm thương mại trị giá 7,3 triệu USD, phát triển trung tâm thành phố trị giá 197 triệu USD và một sân golf trị giá 123 triệu USD. Đầu năm nay, lãnh đạo Triều Tiên đã cử đoàn gồm 16 quan chức tới Tây Ban Nha để tìm hiểu thêm các ý tưởng cho Wonsan.

Tính đến thời điểm này, không có một đối tác nước ngoài lớn nào khẳng định sẽ ủng hộ ông Kim. Sân bay mới, hoàn thành năm 2015, vẫn chưa mở cửa cho các chuyến bay quốc tế. Hoa Kỳ mới đây đã cấm các công dân tới du lịch Triều Tiên và các lệnh trừng phạt quốc tế cũng cấm tất cả các hợp đồng làm ăn chung với quốc gia này.

Triều Tiên sẽ từ bỏ chợ đen để “đàng hoàng” phát triển kinh tế?

Mặc dù vậy, kế hoạch này vẫn mang tầm quan trọng chiến lược đối với ông Kim. Các cựu quan chức ngoại giao Triều Tiên cho hay, khi mới lên nắm quyền năm 2011, ông Kim được thừa hưởng một xã hội được quân đội kiểm soát nhưng cách người dân tồn tại là thông qua các buôn bán chợ đen.

Dù trong tay nắm nhiều quyền lực, song “chợ đen” chính là điểm yếu của nhà lãnh đạo Triều Tiên. Ông Kim đang tìm cách để giảm bớt các lực lượng quân sự và thị trường đen để tồn tại. Vũ khí hạt nhân là một phần trong câu trả lời của ông bởi lãnh đạo Triều Tiên hy vọng rằng sẽ không tốn kém nhiều để duy trì như các loại vũ khí hạng nặng khác.

Nhưng dự án như Wonsan lại là một phần khác. Ông Kim muốn cắt giảm chi phí mà ông đầu tư cho quân đội và phân phối đều cho khu vực kinh tế dân sự. “Ông Kim Jong Un biết rằng ông chỉ có thể kiểm soát được xã hội và đảm bảo quyền lãnh đạo lâu dài nếu vai trò và tầm ảnh hưởng tới nền kinh tế đất nước của ông gia tăng”, Thae Yong Ho, cựu đại sứ Triều Tiên tại London, nhận định.

Triều Tiên muốn thu hút hơn 1 triệu khách du lịch mỗi năm trong tương lai gần và khoảng từ 5 đến 10 triệu khách “trong tương lai nhìn thấy được”, theo như cuốn sách về Wonsan. Hiện chưa có số liệu chính xác số lượng khách du lịch tới Triều Tiên.

Trung Quốc cho biết hơn 237.000 người nước này đã tới Triều Tiên năm 2012. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã dừng công bố số liệu từ năm 2013. Trong khi đó, có tới 8 triệu người Trung Quốc tới Hàn Quốc trong năm 2016.

Viện Hàng hải Hàn Quốc ước tính du lịch mang lại khoảng 44 triệu USD hàng năm cho Triều Tiên, chiếm khoảng 0,8% GDP của nước này. Trong đó, đến 80% khách du lịch tới Triều Tiên là người Trung Quốc, người Nga và phương Tây chiếm số còn lại.

Các sách hướng dẫn ở Wonsan cũng được công khai, thậm chí còn tiết lộ một số chi tiết khác thường về thói quen du lịch của người dân ở quốc gia bí ẩn này. Các quan chức và người dân ở đây hiểu khá rõ về du lịch, vì vậy rất thân tiện với du khách.

Không quá xa khu sân golf trị giá 123 triệu USD là một tổ hợp được cho là khu nghỉ dưỡng của Phòng An ninh quốc gia, cơ quan điều hành 6 trại giam của Triều Tiên trên toàn quốc.

Ngay bên cạnh khu nghỉ đối diện biển này, Cục Deasong, hay còn gọi là “Văn phòng 39”, cơ quan chịu trách nhiệm về chi tiêu cho gia đình ông Kim, cũng có khu nghỉ dưỡng riêng.

Tổ hợp thứ ba dành cho Tập đoản Bảo hiểm quốc gia Triều Tiên, cơ quan mà Liên minh châu Âu cho rằng có liên quan đến các vụ gian lận bảo hiểm. Tất cả ba cơ quan này đều chịu lệnh trừng phạt quốc tế bởi vai trò trong việc cung cấp nguồn tiền mặt cho chương trình tên lửa và hạt nhân của ông Kim.

Dù vậy, đối với các lực lượng an ninh của nhà lãnh đạo Kim Jong Un, Wonsan không chỉ là nơi để giải trí. Ông Kim thậm chí đã mang theo những quan chức quân sự hàng đầu tới Wonsan năm 2014.

Trên bãi biển cát trắng ở khu tổ hợp nghỉ dưỡng của mình, ông Kim từng tổ chức các cuộc thi bơi cho các đô đốc quân sự. Truyền hình nhà nước Triều Tiên đã đưa tin về cuộc thi này.

Tháng Tư vừa qua, nhà lãnh đạo Triều Tiên đã sử dụng bãi biển gần sân bay mới ở Wonsan để tiến hành tập trận bắn đạn thật, được truyền thông miêu tả là lớn nhất từ trước tới nay. Cụ thể, “300 khẩu pháo tự hành lớn đã khai hỏa về phía mục tiêu màu trắng được đặt trên hòn đảo nhỏ cách đó 3 km”.

Wonsan: Biểu tượng sức mạnh mới của nhà họ Kim?

Wonsan mang một biểu tượng sức mạnh đối với chế độ của ông Kim bởi đây là nơi cố lãnh đạo Kim Nhật Thành, ông nội của Kim Jong Un, sáng lập ra CHDCND Triều Tiên cuối thời kỳ Nhật Bản đô hộ năm 1945 và cũng là nơi mà binh lính Liên Xô đổ bộ xuống đầu tiên.

Tượng của hai cố lãnh đạo Triều Tiên được đặt ở trung tâm, nơi khách du lịch có thể tới cúi chào và đặt hoa nhựa ở dưới. Bên cạnh khu nghỉ dưỡng của gia đình ông Kim là Trại hè thiếu nhi Songdowon, nơi chào đón những tình nguyện viên trẻ từ các nước Liên Xô cũ trong nhiều thập kỷ qua.

Khi Kim Jong Un được chọn làm người lãnh đạo đất nước năm 2009, ông đã đạt được một số thành tựu. Theo Kim Young-Hui, người đứng đầu nhóm các nhà nghiên cứu Triều Tiên tại Ngân hàng phát triển Hàn Quốc, nếu ông Kim có thể phát triển được Wonsan thì hình ảnh của ông sẽ được gắn với danh xưng “nhà xây dựng vĩ đại”.

“Ông ấy có những lý do chính trị mạnh mẽ để phát triển Wonsan”, bà Kim Youg-Hui cho biết. Bà Kim là người gốc Wonsan nhưng đã rời Triều Tiên sang Hàn Quốc từ năm 2002.

Những người dân Wonsan, kể cả người đã trốn khỏi đất nước, đều cho biết họ có một ký ức hạnh phúc tại nơi này. Các quán bar, karaoke và câu lạc bộ billiard ở đấy luôn được cung cấp nguồn điện tốt nhất tại Triều Tiên.

Michael Spavor, cố vấn người Canada từng uống trà với ông Kim trên du thuyền cá nhân của nhà lãnh đạo Triều Tiên năm 2013, cho biết thành phố này có một vị trí đặc biệt trong trái tim của ông Kim.

“Ông ấy nói với tôi về việc tái phát triển và cải thiện chất lượng cho toàn bộ thành phố và người dân ở đây, cũng như thu hút khách du lịch, doanh nhân tới nơi này”, ông Spavor nói thêm.