A380: Thất bại của Airbus hay sự khinh suất của toàn châu Âu?

Khi cho ra mắt chiếc máy bay thương mại A380 vào năm 2000, Airbus đã gọi mẫu máy bay hai tầng này là “Kỳ quan thứ 8 của thế giới”.

Thế nhưng, Airbus nay đã buộc phải ngừng sản xuất chiếc máy bay thương mại lớn nhất thế giới nêu trên.

Theo bình luận của Wall Street Journal, A380 đã trở thành trường hợp điển hình của việc doanh nghiệp đánh giá sai thị trường và chịu thua lỗ.

Airbus đã bỏ ra ít nhất 17 tỉ USD cho dự án trên, nhưng chỉ bán chưa được một nửa trong số 750 chiếc A380 hãng hứa sẽ giao hoàn tất từ đây cho đến cuối năm.

Ngày 16/1, hãng tuyên bố ngừng sản xuất mẫu máy bay trên vào cuối 2021.

Đến lúc đó, hãng máy bay châu Âu này kỳ vọng sẽ bán được 251 chiếc A389. Số lượng này nhiều hơn một chiếc so với điểm hòa vốn ban đầu được hãng đưa ra, trước khi nhiều trì hoãn trong khâu sản xuất khiến chi phí tăng trêm hàng tỉ USD.

Ngay cả lúc cao điểm, lượng A380 được giao cũng chưa đạt được 5% lượng giao hàng thường niên của Airbus. Đây là con số chỉ bằng một nửa so với mục tiêu ban đầu của hãng.

Airbus được cho đã đánh giá sai xu hướng của thị trường, cũng như đánh giá thấp các công nghệ mới.

Theo Wall Street Journal, sai lầm của hãng máy bay này là tổng hòa của các quyết định tồi cũng cảm xúc là lòng tự tôn châu Âu. Kèm theo đó, hệ thống sản xuất của hãng vốn được tổ chức vì lí do chính trị hơn là tính hiệu quả ngay lập tức thất bại.

Đánh giá sai lầm

Steven Udvar-Házy, người tiên phong của hoạt động cho thuê máy bay, nhanh chóng đặt và hủy đơn đặt hàng chiếc A380 của mình.

Udvar-Házy cho biết chiếc máy bay trên được tạo ra phần lớn vì tham vọng chính trị, nhằm giành lấy danh hiệu máy bay thương mại lớn nhất thế giới từ chiếc 747 của Boeing.

Các dòng máy bay thường được dùng trong cả một thế hệ. Tuy nhiên, những chiếc A380 đầu tiên đã nằm kho chỉ sau một thập kỷ và được bán phế liệu.

Máy bay phản lực của Boeing có thể vẫn được xài dù hiếm hoi, trong khi Airbus tháo dỡ các xưởng lắp ráp A380 của họ.

“Chúng tôi trễ ít nhất 10 năm”, giám đốc điều hành Tom Enders của Airbus phát biểu trong buổi tuyên bố ngừng sản xuất A380.

Với dòng máy bay này, các nhà hoạch định của Airbus cho rằng điều kiện tăng trưởng của thị trường là mãi mãi.

Họ cho rằng các hãng bay sẽ tiếp tục dùng những chiếc máy bay cỡ lớn. Sân bay sẽ luôn chật cứng các hành khách quá cảnh, và cần tới những chiếc máy bay phản lực to, bốn động cơ cho tất cả các đường bay dài.

Tất cả yếu tố trên đều thay đổi khi A380 bắt đầu hoạt động.

Không lâu sau khi Airbus bắt đầu phát triển A380, Boeing tung ra dòng máy bay 787 Dreamliner, vào 2003. Đây là dòng máy bay nhỏ hơn, siêu hiệu quả với động cơ kép và nhanh chóng trở thành mặt hàng bán chạy.

Mãi đến 2006, Airbus mới đáp trả bằng mẫu máy bay A350. Cùng nhau, cặp đôi này đã viết lại cơ chế kinh tế của những đường bay dài, hạ gục chiếc A380.

Công nghệ tụt hậu

Sự thay đổi công nghệ diễn ra trùng hợp với chuyển biến trên. Chịu đòn từ khủng hoảng giao thông và giá nhiên liệu tăng vọt, lãnh đạo các hãng bay vào những năm 2000 quyết định tập trung vào chi phí và lợi nhuận của nhà đầu tư.

Lợi nhuận được ưu tiên hơn thị phần. Các máy bay lớn, vốn khó được lấp đầy khách, trở nên kém được ưu chuộng.

Không hãng máy bay Mỹ nào mua chiếc A380. Bên mua lớn nhất tại châu Âu bấy giờ là Deutsche Lufthansa AG của Đức, cũng chỉ mua 14 chiếc.

Tuy nhiên, A380 được cho là vẫn có thể gắng gượng nếu vì sự cố sản xuất.

Gần thời điểm bay thử lần đầu tiên năm 2005, Airbus nhận ra rằng họ đánh giá thấp độ phức tạp của việc điều khiển chiếc siêu máy bay này.

Các nhà quản lý phát hiện rằng nhà thiết kế tại Pháp và Đức đã không sử dụng những phần mềm phù hợp để tạo ra chiếc máy bay.

Nhiều vấn đề mới nhanh chóng nảy sinh. Động cơ của một chiếc A380 đã phát nổ trong chuyến bay hồi 2010. Dù không ai bị thương, vụ việc nhanh chóng khiến dư luận chỉ trích chiếc máy bay này.

Nhiều chiếc A380 bị phát hiện có vết nứt ở cánh, và công tác sửa chữa chúng dĩ nhiên rất tốn kém.

Các khách hàng của hãng, bao gồm Virgin Atlantic Airways, Air France-KLM SA and Qantas Airways, đồng loạt hủy đơn hàng,

Airbus đã sa lầy vì quá tự tin vào khả năng của mình, một số nhân viên của hãng nói. Sự kiêu ngạo đó được tạo ra vì các chính trị gia và giám đốc điều hành trước đây quá khinh xuất, tin vào hãng máy bay của họ và Liên minh châu Âu.