Tham vọng hạt nhân không che giấu của Tổng thống Donald Trump

Theo thứ tự từ trái sang phải: Tổng thống Mỹ Barrack Obama. cựu Ngoại trưởng Mỹ bà Madeleine Albright, và cựu Bộ trưởng Bộ quốc phòng William Perry tại một khách sạn ở Washington, ngày 18 tháng 6 năm 2008. Nguồn: Reuters

Năm 2009, Tổng thống Mỹ Barack Obama đắc cử và hứa hẹn sẽ hướng đến một thế giới phi hạt nhân. Cũng chính lời tuyên bố này đã giúp ông đạt được giải Nobel hòa bình năm đó.

Trong năm tiếp theo, dù vẫn đưa ra cảnh báo về khả năng đánh trả một cuộc tấn công hạt nhân nhằm vào Washington, Obama tuyên bố rằng Mỹ sẽ không phát triển thêm bất kì loại vũ khí hạt nhân nào nữa.

Trong vòng 16 tháng từ sau lễ nhậm chức của Obama, Mỹ và Nga đã đàm phán Hiệp ước cắt giảm vũ khí mới có tên gọi là START mới, nhằm xây dựng lòng tin và giảm thiểu khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh hạt nhân giữa hai bên. Hiệp ước này hạn chế số lượng đầu đạn hạt nhân của mỗi bên xuống 1.550 đầu đạn.

Tháng 1 năm 2017 là thời điểm nhiệm kỳ tổng thống của Obama kết thúc. Tuy nhiên nguy cơ chiến tranh không hề có dấu hiệu suy giảm. Washington đã tiến hành triển khai các chương trình hiện đại hóa, cải tiến hầu hết các loại vũ khí hạt nhân với độ chính xác và sát thương lớn nhất.

Nga cũng có những động thái tương tư: Những vụ khí tồi tàn xuống cấp từ sau chiến tranh lạnh đã bắt đầu được sửa chữa và nâng cấp từ đầu nhiệm kì tổng thống của Vladimir Putin. Nga đã sản xuất các hệ thống tên lửa ICBM mới, với hỏa lực mạnh hơn cùng một loạt các loại vũ khí hạt nhân chiến lược khác.

Sau khi nhậm chức vào năm 2017, ông Donald Trump đã phá bỏ gần như mọi di sản mà ông Obama để lại. Tuy nhiên, vị Tổng thống thứ 45 này lại đón nhận chương trình hiện đại hóa vũ khí một cách hào hứng. Ông Trump đã ra lệnh cho Bộ Quốc phòng hoàn thành bản đánh giá các kho vũ khí hạt nhân vào cuối năm nay.

Theo Reuter, trong một cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Trump đã phản đối hiệp ước cắt giảm vũ khí START mới cũng như đề nghị của Putin về việc đàm phán gia hạn thêm cho hiệp ước này vào năm 2021.

Một vài cựu cố vấn trong chính phủ Mỹ, bao gồm các quan chức, nhà lập pháp và các chuyên gia kiểm soát vũ khí, những người từng ủng hộ xây dựng kho vũ khí hạt nhân trước đây, bắt đầu lo ngại về những hiểm họa khôn lường có thể nảy sinh từ quá trình hiện đại hóa kể trên. Họ cho rằng những nâng cấp này đi ngược lại với tinh thần của Hiệp ước START mới – nhằm giảm thiểu sự nghi ngại cũng như khả năng xảy ra một cuộc chiến tranh hạt nhân dù là vô tình hay cố ý. Tuy nhiên, những cải tiến gần đây khiến sức mạnh hủy diệt của Mỹ và Nga được tăng cường hơn bao giờ hết cũng như mức độ sẵn sàng sử dụng vũ khí của hai cường quốc.

Ông William Perry, cựu Bộ trưởng Quốc phòng dưới thời Tổng thống Bill Clinton, trong chuyên mục hỏi đáp trên Youtube đã cho biết: “Mối đe dọa từ một thảm họa chiến tranh hạt nhân ngày nay sẽ vượt xa những gì chúng ta có thể tưởng tượng trong thời chiến tranh Lạnh”

Ông Perry cũng cho biết thêm Mỹ và Nga đã nâng cấp cho kho vũ khí của họ mà theo đó việc sử dụng vũ khí hạt nhân sẽ dễ dàng hơn. Đặc biệt, quá trình nâng cấp vũ khí của Mỹ hầu như được tiến hành một cách kín đáo. “Nó diễn ra mà không có bất kì một cuộc thảo luận công khai nào cả. Chúng ta chỉ đơn thuần là thực hiện”.

Không chỉ có Tổng thống, chương trình hiện đại hóa vũ khí hạt nhân của Mỹ còn nhận được sự ủng hộ từ nhiều phía. Quốc hội hầu như không gây bất kì sức ép nào để can thiệp vào chương trình này. Những người ủng hộ cũng lập luận rằng phần lớn chương nhằm nâng cấp vũ khí cũ, chứ không phát triển hoặc chế tạo mới.

Một số người nói rằng tăng cường vũ trang là một biện pháp răn đe hiệu quả hơn, giảm thiểu nguy cơ chiến tranh. Bà Cherry Murray là một quan chức hàng đầu của Bộ Năng lượng, có nhiệm vụ điều hành kho đầu đạn hạt nhân của Hoa Kỳ. Bà nói rằng việc cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân theo Hiệp ước START mới khiến Washington phải cải thiện chất lượng kho vũ khí.   

Bà Murray đã giải thích rõ hơn trong một cuộc phỏng vấn: “Trong Chiến tranh Lạnh, nước Mỹ có rất nhiều đầu đạn hạt nhân. Vì thế, nếu một đầu đạn bị hư hại hoặc không hoạt động, nó sẽ bị loại bỏ. Tuy nhiên hiệp ước START mới giới hạn số lượng chỉ còn 1550 đầu đạn và do đó từng đầu đạn phải đảm bảo chất lượng hoạt động tốt”

Một phát ngôn viên của Obama cho biết, vị tổng thống tiền nhiệm này sẽ không đưa ra bình luận trước diễn biến này. Đại sứ quán Nga ở Washington cũng không có bất kì phản hồi nào. Trong khi đó, phát ngôn viên tại Hội đồng An ninh Quốc gia Nhà Trắng cho biết mục tiêu của Tổng thống Trump là xây dựng một lực lượng hạt nhân “hiện đại, mạnh mẽ, linh hoạt, sẵn sàng và phù hợp để có thể răn đe các mối đe dọa trong thế kỉ 21 và đảm bảo cho các đồng minh của chúng ta".