Nhiều doanh nghiệp Nhà nước còn 'lờ khờ' chậm thoái vốn cổ phần hóa

Bộ Nội vụ đang trình Chính phủ tờ trình về dự án luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức. Trong đó, Bộ Nội vụ đề nghị không quy định là công chức đối với chức danh lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập (trừ các đơn vị phục vụ nhiệm vụ chính trị và phục vụ quản lý nhà nước). Đồng thời, bỏ quy định áp dụng Luật Cán bộ, công chức đối với những người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp nhà nước.

Lý giải cho đề xuất này, Bộ Nội vụ cho rằng quá trình thực hiện Luật cán bộ công chức cho thấy bất cập khi quy định lãnh đạo, quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập là công chức.

Cụ thể, việc này chưa đẩy mạnh tính tự chủ, tự quản, tự chịu trách nhiệm của đơn vị sự nghiệp công lập, làm chậm quá trình xã hội hoá đối với nhiều đơn vị sự nghiệp công lập do tư duy người đứng đầu vẫn còn bao cấp. Và đặc biệt là dễ phát sinh tình trạng tham nhũng do tư duy bộ, ngành chủ quản.

Nếu sửa đổi, không quy định lãnh đạo, quản lý các đơn vị sự nghiệp công lập là công chức, không áp dụng pháp luật về cán bộ công chức đối với những người giữ các chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các doanh nghiệp này sẽ giúp đảm bảo những người này hoạt động đúng vị trí, chức năng, đúng bản chất hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập, giúp cho các đơn vị sự nghiệp công lập hoạt động tự chủ, tăng tính tự chịu trách nhiệm. Đồng thời, sẽ tránh cơ chế xin cho, phòng chống tham nhũng, chạy chức chạy quyền.

Đặc biệt, việc này cũng giúp tinh gọn bộ máy, giảm 58 vạn công chức thuộc khối đơn vị sự nghiệp công lập.

Theo tính toán của Bộ Nội vụ, trên cả nước có xấp xỉ 5,8 vạn đơn vị sự nghiệp công lập, nếu tính trung bình mỗi đơn vị có 10 người trong bộ máy lãnh đạo, quản lý thì có tới 58 vạn người thuộc khối đơn vị sự nghiệp công lập không chịu sự điều chỉnh của Luật Cán bộ công chức.

Điều này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí cho công tác đào tạo, thời gian vật chất cho các cuộc họp, kiểm điểm, đánh giá với tư cách là công chức, chưa kể đến những phát sinh khi phải hỏi ý kiến cơ quan có thẩm quyền về các vấn đề liên quan.

Việc không quy định đội ngũ này là cán bộ công chức sẽ giúp ngân sách nhà nước tiết kiệm hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, chưa kể những chi phí vô hình.

Cụ thể, nếu tính phí đào tạo trung bình 5 triệu/người/năm thì mỗi năm ngân sách phải bỏ ra khoảng 290 tỷ đồng cho công tác đào tạo với những đối tượng này.

Đồng tình với quan điểm của Bộ Nội vụ ông Nguyễn Hoàng Hải – Phó Chủ tịch Hiệp hội các Nhà đầu tư tài chính Việt Nam cho biết, quy định lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước là công chức, viên chức đáng ra phải bỏ từ lâu mới đúng.

“Lâu nay quản lý, lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước vẫn là công chức, viên chức, nôm na là người của nhà nước nên khó trong chuyện thay đổi.

Bây giờ bỏ quy định đó và tiến tới mọi cán bộ, công nhân viên doanh nghiệp nhà nước chỉ ký hợp đồng thôi. Ký hợp đồng với cơ quan chủ quản doanh nghiệp.

Điều này giúp tuyển dụng nhân sự khối tư nhân, người nước ngoài cũng có thể tham gia quản lý doanh nghiệp nhà nước”, ông Nguyễn Hoàng Hải cho biết.

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, cải cách doanh nghiệp nhà nước việc bỏ quy định lãnh đạo doanh nghiệp nhà nước không phải công chức chỉ là chuyện rất nhỏ. Cái cơ bản, cốt lõi cải cách doanh nghiệp nhà nước là thoái vốn, cổ phần hóa, niêm yết sàn vẫn chưa làm quyết liệt.

“Cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và niêm yết sàn chứng khoán doanh nghiệp nhà nước đến nay mình làm rất chậm. Hiện tổng công ty, tập đoàn nhà nước được đưa về Ủy ban quản lý vốn quản lý cũng chưa thấy đẩy mạnh vấn đề thoái vốn, cổ phần hóa và thúc doanh nghiệp niêm yết”, ông Hải cho biết.

Ngay đầu năm 2019, Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành Chỉ thị 01/CT-TTg về việc tăng cường công tác chỉ đạo, đẩy mạnh công tác cơ cấu lại, sắp xếp, đổi mới, cổ phần hóa và thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước.

Tại Chỉ thị 01, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh công tác cổ phần hóa, phấn đấu hoàn thành kế hoạch theo danh sách ban hành tại văn bản số 991/TTg-ĐMDN ngày 10/7/2017 của Thủ tướng Chính phủ. Đối với các doanh nghiệp không có khả năng hoàn thành kế hoạch do lý do khách quan cần kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ các khó khăn, vướng mắc để xem xét, điều chỉnh cho phù hợp với tình hình thực tiễn, đảm bảo kế hoạch đề ra.

Các bộ, ngành, địa phương, tập đoàn, tổng công ty, DNNN, người đại diện phần vốn tại doanh nghiệp có vốn nhà nước xây dựng lộ trình, thời gian cụ thể để triển khai việc thoái vốn tại doanh nghiệp theo Quyết định số 1232/QĐ-TTg ngày 17/8/2017 của Thủ tướng Chính phủ.

Các doanh nghiệp (bao gồm cả các doanh nghiệp thuộc tập đoàn kinh tế, tổng công ty nhà nước) đã cổ phần hóa nghiêm túc thực hiện việc đăng ký giao dịch, niêm yết trên thị trường chứng khoán và việc thu, nộp tiền thu phát sinh từ cổ phần hóa, thoái vốn về Quỹ Hỗ trợ sắp xếp và phát triển doanh nghiệp (Quỹ) theo quy định.