Phiên dịch của Tổng thống Trump tại Thượng đỉnh Helsinki bị yêu cầu điều trần trước Quốc hội

Các nhà lập pháp Mỹ đang yêu cầu bà Marina Gross, phiên dịch của Bộ Ngoại giao Mỹ ra điều trần trước Quốc hội. Bà Gross là người tháp tùng và phiên dịch cho ông Donald Trump trong cuộc gặp riêng với Tổng thống Putin. Bà Gross là người Mỹ duy nhất có mặt trong phòng tại cuộc gặp riêng kéo dài hơn 90 phút giữa hai nhà lãnh đạo.

Rất ít thông tin về bà Gross được biết đến. Bà là một phiên dịch của Bộ Ngoại giao, với nhiều năm kinh nghiệm phục vụ cho các nhà lãnh đạo cấp cao nhất. Bà từng được thấy khi đứng cùng cựu Đệ nhất phu nhân Laura Bush trong một bức ảnh và cũng từng ngồi cạnh cựu Ngoại trưởng Rex Tillerson trong chuyến thăm Moscow của ông vào tháng 4 năm 2017. Cựu Đại sứ Mỹ tại Nga Michael McFaul đã lên tiếng khen ngợi bà Gross trong một dòng tweet rằng ngoài bà Fiona Hill, Cố vấn cấp cao Hội đồng An ninh Quốc gia, bà Gross là người phụ nữ duy nhất có mặt trong phòng. “Dù sao thì, người phiên dịch của chúng ta đã quá tuyệt vời!”, dòng tweet của ông McFaul vào ngày 16/7 viết.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Heather Nauert hôm thứ Tư (19/7) cho biết, cơ quan này chưa hề nhận được bất cứ yêu cầu chính thức nào về việc bà Gross phải điều trần trước các ủy ban của quốc hội. Một viên chức khác của Bộ Ngoại giao cho biết bà Gross là một nhân viên lâu năm và đáng nể tại cơ quan này. Ông John Beyrle, một cựu Đại sứ khác của Mỹ tại Nga tiết lộ với CNN: “Tôi biết người phiên dịch viên này. Bà ấy là một người chuyên nghiệp”.

Phiên dịch viên không phải lúc nào cũng trở thành những cuộc tranh cãi của công luận. Họ không phải những quan chức và cũng không thực hiện các vai trò như những người ghi chép, hoặc như thư kí ngồi cạnh tổng thống, ngoại trưởng và các nhân viên nội các khác để ghi chép những gì xảy ra, điều gì được hứa hẹn và đôi bên có những yêu cầu gì.

Bà Gross có thể ghi chép trong cuộc gặp mặt, tuy nhiên những ghi chép này dùng để hỗ trợ cho việc phiên dịch của bà diễn ra đồng thời khi Tổng thống Trump lên tiếng. Những ghi chép này không phải là một biên bản ghi lại những lời nói của ông Trump và Tổng thống Putin.

Việc các nhà lập pháp yêu cầu phiên dịch viên đứng ra điều trần là vô cùng bất thường, chưa kể đến việc đây lại là một người làm việc cho tổng thống. Theo ông Gamal Helal, phiên dịch viên tiếng Ả-rập và cố vấn lâu năm của Bộ Ngoại giao Mỹ, nếu bà Gross phải điều trần thì đây là một sự việc chưa từng có tiền lệ.

Ở Mỹ, đã có một vài trường hợp phiên dịch viên bị yêu cầu ra hầu tòa, tuy nhiên Bộ Ngoại giao Mỹ - nơi cung cấp dịch vụ phiên dịch cho toàn bộ chính phủ và Bộ Tư pháp sẽ bảo vệ các phiên dịch viên trước yêu cầu này. Đây là một điều kiện để các phiên dịch viên có thể hành nghề, ông Helal cho biết. Theo ông: “Thật là một tiền lệ tồi tệ nếu một tổng thống không được tự do nói chuyện riêng tư với một nguyên thủ quốc gia khác”. Ông Helal cũng nói thêm: “Ngài tổng thống sử dụng phiên dịch vì ông ấy không thể giao tiếp bằng một số ngôn ngữ khác. Nếu cả hai nguyên thủ đều nói tiếng anh thì không còn cách nào khác để Quốc hội biết được nội dung cuộc trò chuyện ngoài việc hỏi trực tiếp ngài tổng thống. Hoặc hỏi ông Putin”.

Ông Helal cũng tiết lộ thêm, thông thường các phiên dịch viên có thể ghi chú nội dung dịch. Tuy nhiên bản ghi chú chỉ là thứ ngôn ngữ tốc ký để từ đó họ tái hiện trong đầu nội dung của cả đoạn văn hoặc cụm từ. Thỉnh thoảng họ có thể ghi chép một cách đầu đủ hơn nếu tổng thống yêu cầu. Tuy nhiên, sau đó những ghi chép và ghi chú này sẽ được đưa lại cho tổng thống và tổng thống là người duy nhất có quyền xử lý, định đoạt chúng. Phiên dịch viên không được tiết lộ bất cứ điều gì về nội dung cuộc trò chuyện.

Thượng nghị sĩ Bob Corker, người đứng đầu Ủy ban Đối ngoại, nói với CNN rằng ủy ban của ông đang cân nhắc việc yêu cầu bà Gross ra điều trần, nhưng cũng thừa nhận đây là một vấn đề khó bởi việc này chưa có tiền lệ và liệu yêu cầu xem các ghi chú của bà Gross tại cuộc gặp riêng có phù hợp hay không.

Trước đó, hai nhà lãnh đạo Mỹ và Nga đã có cuộc họp riêng cùng sự tham gia của các phiên dịch. Đây là mô thức họp song phương chưa từng có và chỉ mới được Tổng thống Mỹ Donald Trump áp dụng lần đầu tiên trong cuộc họp thượng đỉnh với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Thông thường, các cuộc họp sẽ có sự hỗ trợ từ các cố vấn thân cận của Tổng thống.

Lý giải cho điều này, Tổng thống Trump muốn có nhiều thời gian để hiểu hơn về tính cách của ông Putin, từ đó giúp hai bên thiết lập mối quan hệ. Bên cạnh đó, ông Trump từng rất giận dữ khi nội dung nói chuyện giữa ông và các lãnh đạo khác bị tiết lộ cho báo chí. Và cuối cùng, ông Trump không muốn bị các cố vấn có quan điểm cứng rắn với Nga can thiệp vào cuộc nói chuyện.

Có thể thấy, phiên dịch viên Marina Gross đang “đứng mũi chịu sào” thay Tổng thống Trump, khi màn thể hiện của ông tại Helsinki khiến chính trường Mỹ sục sôi. Các nhà lập pháp của cả hai đảng không ngừng chỉ trích những phát ngôn của ông Trump tại buổi họp báo chung với ông Putin. Đặc biệt, việc ông Trump chấp nhận việc ông Putin bác bỏ các cáo buộc Nga can thiệp bầu cử Mỹ, khiến cộng đồng tình báo Mỹ “muối mặt”.