‘Tất cả các vấn đề đối ngoại của Mỹ chỉ là vấn đề đối nội’

Chuyện gì đã xảy ra với nước Mỹ? Tại sao đúng lúc “nước sôi lửa bỏng”, cả thế giới đổ dồn quan tâm tới những thỏa thuận của hai nhà lãnh đạo ở đất nước Đông Nam Á xinh đẹp, thì nước Mỹ lại chao đảo bởi những lời  khai “sấm sét” của một vị luật sư?

Liệu điều đó đã gây tác động như thế nào đến kết quả của hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều?

Thượng đỉnh không có tuyên bố chung vì không cùng tiếng nói?

Sau khi đột ngột hủy ăn trưa, không đưa ra tuyên bố chung, ông Trump đã cho đẩy họp báo lên sớm 2 tiếng đồng hồ so với kế hoạch. Tại buổi họp báo này, ông Trump khẳng định, cả Mỹ và Triều Tiên đã không thể đưa ra được quan điểm chung về các thỏa thuận, vì thế, cả hai bên quyết định không đưa ra tuyên bố chung nào cả.

Phía Mỹ còn cho rằng, họ chưa thể đáp ứng các đề nghị của Triều Tiên.

Ngược lại, về phía Triều Tiên, trong cuộc họp báo bất ngờ vào 23h30 đêm 28/2 (nửa đêm theo giờ địa phương), họ khẳng định chỉ đưa ra yêu cầu Mỹ gỡ bỏ 5 trên tổng số 11 lệnh trừng phạt, nhưng phía Mỹ không chấp nhận.

Sau khi không đạt được thỏa thuận chung, ông Trump họp báo nhanh với phóng viên quốc tế, và ngay lập tức lên máy bay về nước, bỏ lại sau lưng sự ngỡ ngàng của truyền thông quốc tế bởi trước đó, chính ông đã nói quá nhiều về một triển vọng đột phá với Triều Tiên.

Giới chuyên gia cũng cảm thấy bất ngờ bởi có vẻ ông Trump đã quá vội vàng từ bỏ những nỗ lực suốt hơn một năm qua trong vấn đề Triều Tiên. Ông đã dành nhiều tâm huyết, công sức để nhằm khẳng định với thế giới, bản thân ông có thể tạo ra lịch sử. Chẳng lẽ chỉ vì 5/11 điều trong nghị quyết mà ông tự mình đạp đổ công sức của mình?

Nếu nhìn lại câu chuyện trong nội bộ nước Mỹ ở chính thời điểm diễn ra Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Triều Tiên mới thấy, đã có nhiều hơn một lý do tác động đến quyết định rời bàn nghị sự một cách nhanh chóng của vị lãnh đạo khó lường nhất thế giới  này.

Thượng đỉnh bị lu mờ vì “cựu thân tín” của Tổng thống Trump ở Mỹ

Ngay trước thời điểm Tổng thống Mỹ ngồi vào bàn với Chủ tịch Triều Tiên, đảng Dân chủ bất ngờ “lôi” cựu thân tín của ông Trump – luật sư, phó chủ tịch quỹ Trump Foundation Michael Cohen – ra Ủy ban Giám sát Hạ viện điều trần về những bê bối của ông Trump trong suốt chiến dịch tranh cử năm 2016.

Điều này có khiến ông Trump mất tập trung ngay ở thời điểm ông cần tập trung nhất không? Rõ ràng là có, bởi đó là một nút thắt rất lớn trong mâu thuẫn giữa đảng Cộng hòa và đảng Dân chủ kể từ khi ông Trump lên nắm quyền lãnh đạo nước Mỹ.

Trước khi lên đường đến Hà Nội, ông đã nhận “đòn đánh sau lưng” đầu tiên, khi Hạ viện bỏ phiếu bác bỏ đề nghị ban bố tình trạng khẩn cấp mà ông Trump quyết tâm thực hiện bằng được. Điều cay đắng hơn cả, không chỉ 232 Hạ nghị sĩ đảng Dân chủ bỏ phiếu chống ông, mà có đến 13 Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa cũng không đồng ý với quyết tâm của ông. Đây có thể xem là một sự phản bội.

Trong suốt chuyến công du tới Việt Nam của mình, ông Trump không ngừng viết các dòng tweet công kích cái mà ông gọi là “trò bẩn” của đảng Dân chủ khi tấn công vào cuộc tranh cử của ông năm 2016.

Đảng Dân chủ được gì khi một trong hai kịch bản về thượng đỉnh Mỹ - Triều xảy ra? Một, nếu ông Trump thành công khi có thể đưa ra được một tuyên bố chung với Triều Tiên, những thứ mà họ cho là bê bối uy tín của Tổng thống Mỹ sẽ khiến thành quả của ông bị lu mờ. Hai, nếu ông Trump thất bại cả ở đối ngoại, khi trở về nước, ông sẽ thất bại cả ở đối nội khi không thể dẹp bỏ những mối nghi ngờ xung quanh các “bằng chứng” mà cựu luật sư của ông đã trình bày trước Ủy ban Giám sát hạ viện.

Không có tuyên bố chung với Triều Tiên: Thất bại hay một nước cờ mới của ông Trump?

12h00 trưa ngày 28/2 theo giờ địa phương, tin rò rỉ từ khách sạn Metropole truyền đi toàn thế giới: Không có thỏa thuận chung.

Nước Mỹ vốn đang sôi sục về bằng chứng khẳng định ông Trump đã chi 130.000 USD để bịt miệng người phụ nữ gian díu với ông trước đây đã bất ngờ quay trở lại với chính sách đối ngoại của nước Mỹ. Câu chuyện về ông luật sư Cohen lập tức bị lu mờ. Thay vì phủ hết tất cả trang chủ về cuộc điều trần của ông Cohen, tất cả các báo đều bận đặt câu hỏi: Vì sao thượng đỉnh Mỹ - Triều thất bại?

Sẽ không có ít người đặt câu hỏi, ông Trump thực sự đã không thể thỏa thuận được với Chủ tịch Kim Jong-un hay ông đã không quyết tâm để đem tới thỏa thuận chung giữa hai nước như là một “ngón đòn” để ngăn chặn cơn “cuồng loạn” ở trong nước?

Thậm chí, trong buổi họp báo do ông chủ trì tại khách sạn Marriot, Hà Nội ngay sau khi Hội nghị thượng đỉnh kết thúc, ông Trump đã quả quyết: Sẽ không còn một hội nghị thượng đỉnh nào nữa với Triều Tiên.

Dư luận đồn đoán hẳn phải có mâu thuẫn cực kỳ nghiêm trọng như thế nào mới khiến ông Trump chắc chắn như vậy trong việc rũ bỏ chính nỗ lực của mình trong suốt hai năm qua về vấn đề bán đảo Triều Tiên. Nhưng những hình ảnh hậu trường do chính thư ký báo chí Nhà Trắng chụp lại sau khi cuộc họp kết thúc, khi Chủ tịch Triều Tiên bắt tay cười vui vẻ với Tổng thống Mỹ, mới thấy rõ ràng giữa hai nhà lãnh đạo không đến mức “chặt đứt” mọi cố gắng chỉ sau một buổi làm việc.

Cũng trong buổi họp báo, Tổng thống Donald Trump luôn khẳng định Chủ tịch Kim Jong-un là một người thân thiện, và ông không thấy phải thay đổi quan điểm về “mối quan hệ nồng ấm” giữa mình và ông Kim. Ông chỉ cho biết, vẫn có nhiều vấn đề mà hai bên chưa thể thống nhất với nhau và ông luôn tin nếu có thể thỏa thuận với Triều Tiên, nền kinh tế nước này sẽ phát triển và nhanh chóng trở thành một cường quốc.

Sự nhã nhặn của ông Trump đối với người đồng cấp Triều Tiên ngay cả khi thỏa thuận thất bại không phải là tính cách thường thấy của ông Trump. Nó cũng cho thấy, những quyết định sâu xa trong việc từ bỏ quyết tâm thuyết phục Triều Tiên đi đến những thỏa thuận cuối cùng có thể không nằm trong các mục tiêu được đưa ra để hai bên thỏa thuận.

Viễn cảnh nỗ lực chiến thắng trong chính sách đối ngoại sẽ không được trong nước chấp nhận có thể là một tác nhân lớn tới quá trình đàm phán trên bàn nghị sự của ông Trump với Chủ tịch Kim Jong-un.

Không chỉ có vấn đề bán đảo Triều Tiên, trong cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, có vẻ kịch bản tương tự cũng đang xảy ra.

Nếu trước khi lên đường gặp gỡ ông Kim Jong-un, ông Trump luôn tỏ ra lạc quan về những thỏa thuận đã đạt được gần đây với Trung Quốc. Thì ngay trong cuộc họp báo kết thúc thượng đỉnh, ông tuyên bố sẵn sàng rời đi.

"Tôi luôn sẵn sàng rời đi. Tôi chưa bao giờ sợ phải rời khỏi một thỏa thuận nào. Và tôi cũng sẽ làm điều đó với Trung Quốc, nếu mọi chuyện không như ý", ông Trump nói.

Ông Donald Trump là vị tổng thống “gây mất lòng” nhất nước Mỹ, theo một cuộc điều tra hàng năm được công khai trên phương tiện truyền thông nước này. Chính sách “Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông luôn gây tranh cãi, và nó cũng là mục tiêu chỉ trích của các nhà lãnh đạo đối lập. Tuy nhiên, không thể phủ nhận những chính sách táo bạo đầy xáo trộn của ông đang có những thúc đẩy tích cực đến nước Mỹ, đặc biệt là chỉ số việc làm đang vẫn tăng trưởng tốt hơn so với trước đây.

Ông Trump đang cho thấy, ông sẽ không làm gì cho nước Mỹ nữa, nếu như trong nước đẩy ông vào đường cùng. Và khi ông “không vui”, nước Mỹ sẽ chẳng có gì hết, sẽ không có tuyên bố chung với Triều Tiên, và sẽ không có hòa bình thương mại với Trung Quốc.

Một học giả nổi tiếng đã từng nói, tất cả các vấn đề đối ngoại của Mỹ đều là vấn đề đối nội. Trong trường hợp của Trump lúc này, có vẻ đây là một nhận định không sai.

Hãy chờ xem, khi ông trở về nước sau Hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều, ông cùng bộ máy của mình sẽ làm gì để đối phó với đòn tấn công của đảng Dân chủ, và liệu ông có phớt lờ vấn đề trên bán đảo Triều Tiên hay không?

(Bài viết có sử dụng ý kiến nhận định của cựu nhà báo Trương Xuân Danh).