Tín dụng đen biết ‘cạm bẫy’ vì sao người dân vẫn vay?

"Alo là có tiền", "Cho vay lãi suất thấp", "Hỗ trợ tài chính cho người khó khăn", “vay tiền không cần thế chấp” dán kín từ gầm cầu, góc cột điện, bến xe buýt cho tới cổng xóm trọ những khu công nghiệp mời gọi khách hàng đến với tín dụng "đen".

Chỉ cần có ý định vay ngay lập tức được hướng dẫn tận tình. Và sau vài cuộc điện thoại, khảo sát nhanh về nhân thân cùng những lời đe dọa nếu "bùng tiền" là người đi vay đã được giải ngân số tiền từ một vài triệu đến vài chục triệu.

Hệ lụy tín dụng đen ai cũng biết, Đại biểu Quốc hội Đinh Duy Vượt từng so sánh nạn nhân tín dụng đen sẽ là những “chị Dậu” mới, thậm chí cùng quẫn, gây hậu quả lớn đến trật tự xã hội. Khó khăn hiện nay khi dính “bẫy” tín dụng đen cơ quan tư pháp rất khó khăn trong xử lý, cả về hình sự, hành chính, bởi các quy định vừa bất cập, không chặt chẽ. Tín dụng đen cũng lộ rõ nhiều bất cập trong xã hội, các tổ chức chính trị xã hội.

Trong vai người có nhu cầu vay tôi gọi điện theo số điện thoại bên dưới lời mời quảng cáo cho vay tiêu dùng lãi suất thấp để hỏi vay số tiền 25 triệu mua điện thoại mới. Đầu dây diện thoại tư vấn chỉ cần CMND, giấy phép lái xe và địa chỉ nhà và 3 số điện người thân là sẽ được vay.

Tuy nhiên, mức lãi suất thấp mà người này đưa ra lên tới 9.000 đồng/triệu/ngày (với số tiền 25 triệu tôi hỏi vay số lãi suất phải đóng 225.000 đồng/ngày), và nếu tôi trả tiền sớm, vẫn bị phạt lãi suất 1 tháng (6,750 triệu đồng)

Như vậy nếu đồng ý vay tôi sẽ phải trả cả gốc và lãi lên đến gần 32 triệu đồng chỉ sau 1 tháng.

Theo tìm hiểu, trên thị trường còn một loại hình cho vay “tín dụng đen” phổ biến khác được các đầu mối cung cấp với tên gọi “cho vay trả góp” nhưng thực chất là một hình thức “bốc họ” lãi suất phải chịu còn lớn hơn.

Có thể nói, câu chuyện tín dụng "đen", trước hết, cần phải nhìn từ khía cạnh cung - cầu của thị trường. Lý do đầu tiên là phần đông khách hàng tiếp cận tín dụng "đen" do không còn kênh huy động vốn nào khác có thể sử dụng, hay nói một cách đơn giản họ là nhóm khách hàng "dưới chuẩn".

Không giống như chuyện cho vay theo kiểu "trông mặt bắt hình dong", những khách hàng tìm đến ngân hàng phải có mục đích vay vốn, phương án tài chính và khả năng trả nợ rõ ràng. Nhưng những điều kiện này không phải khách hàng nào có khó khăn tài chính cũng có thể đáp ứng.

Cũng có một bộ phận khách hàng đến với tín dụng "đen" với lý do khác là ngần ngại đến ngân hàng, thiếu hiểu biết về kiến thức pháp luật. Không cần hợp đồng, dấu đỏ, xác minh thu nhập trả nợ, thậm chí chỉ bằng "thỏa thuận miệng" giữa người cho vay và người cần vay, khoản tiền từ vài triệu đến vài chục triệu đồng đã có thể được giải ngân.

Nhưng những lợi ích từ việc vay nhanh ấy không đủ để bù lại cho những hệ lụy đằng sau kênh tín dụng phi chính thức này. Lãi suất cao, thiếu minh bạch, thủ đoạn đòi nợ manh động là điều nhiều khách hàng đến với tín dụng "đen" phải chịu.

Mới đây, trả lời báo chí ông Đào Minh Tú, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, trong tín dụng không chính thức có một bộ phận tín dụng đen. Tín dụng đen thường gắn với hành vi của xã hội đen khi thu nợ và lãi suất cắt cổ.

Bên cạnh đó, có nhiều tín dụng không chính thức. Đó là quan hệ dân sự giữa người vay và cho vay. Nếu trong lãi suất và khuôn khổ pháp lý cho phép thì những hoạt động tín dụng cũng là nhu cầu khách quan cần thiết của nền kinh tế.

Theo ông Tú, Ngân hàng Nhà nước kêu gọi các ngân hàng làm sao có mức lãi suất hợp lý, tạo điều kiện cho người vay, nhất là nông dân và lao người lao động có thu nhập thấp vay vốn để chữa bệnh, để đóng tiền học cho con…

Chắc chắn lãi suất thấp hơn rất nhiều so với mức mà bà con đang tiếp cận với tín dụng đen.

Thực tế vấn đề lãi suất không phải rào cản lớn khiến người dân ngại tìm đến ngân hàng mà vấn đề nằm ở thủ tục hành chính. Ví dụ, người dân có cầu tín dụng có tính chất bức thiết, đột xuất trong sinh hoạt như là khám chữa bệnh, cưới hỏi, ma chay..., nếu chờ duyệt thủ tục là không kịp. Từ đó, người dân tìm đến tín dụng đen

Vì thế chỉ khi thông thoáng thủ tục hành chính, xét duyệt cho vay nhanh, lãi suất thấp tin cậy cho khách hàng thì mới mong xóa được tín dụng đen.