Tổng thống Mỹ Trump lại dùng ‘quân bài’ Đài Loan với Trung Quốc?

Hạ viện Mỹ vừa thông qua hai dự luật thân Đài Loan. Mặc dù dự luật này vẫn cần Thượng viện Mỹ và Tổng thống Donald Trump phê chuẩn trước khi chính thức có hiệu lực, nhưng theo các nhà phân tích Trung Quốc, đây là một động thái nhằm chọc tức Trung Quốc, giống như cuộc điện đàm chưa từng có tiền lệ giữa ông Trump và nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn hồi đầu năm 2017.

Nếu hai dự luật được thông qua, chính quyền của ông Donald Trump có thể dùng chúng để “mặc cả” với Trung Quốc.

Một trong hai dự luật có tên Đạo luật Du lịch Đài Loan (TTA) là nhằm tăng cường sự giao lưu, trao đổi chính thức giữa Mỹ và Đài Loan. Nó cho phép các quan chức chính phủ Mỹ tới Đài Loan để tham dự các cuộc họp với các quan chức Đài Loan. TTA cũng mở đường cho các quan chức cấp cao Đài Loan thăm Mỹ cũng như gặp các quan chức Mỹ bao gồm các quan chức làm việc trong các cơ quan nhà nước và quốc phòng.

Đó sẽ là một sự thay đổi rất lớn bởi những cuộc gặp như vậy đã bị chấm dứt kể từ khi Washington cắt quan hệ ngoại giao với Đài Loan và công nhận Bắc Kinh là chính quyền duy nhất của "Một Trung Quốc" hồi năm 1979.

Dự luật thứ hai cho phép Đài Loan giành lại tư cách quan sát viên tại Hội đồng Y tế Thế giới - cơ quan ra quyết định tại Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).

Cả hai dự luật cho thấy Đài Loan vẫn là một vấn đề nhạy cảm giữa Mỹ và Trung Quốc, mặc dù Tổng thống Mỹ Donald Trump đã từng khẳng định với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng ông sẽ tôn trọng chính sách “Một Trung Quốc”.

Các nhà phân tích Trung Quốc cho rằng Tổng thống Mỹ sẽ cân nhắc những rủi ro chính trị khi hai dự luật chính thức có hiệu lực và sử dụng chúng để “mặc cả” với Trung Quốc.

Chuyên gia Zhang Yuquan từ Đại học Tôn Dật Tiên ở Quảng Châu, Trung Quốc, nhận định Tổng thống Trump có rất nhiều lựa chọn.

Ông Zhang cho biết: “Ông ấy có thể không kí hoặc kí thông qua dự luật nhưng ông ấy sẽ không thực thi ngay. Ông ấy có thể chỉ cử và tiếp đón các quan chức cấp thấp của Đài Loan. Đây có thể là quân cờ mặc cả để trao đổi với Trung Quốc. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã thể hiện quyết tâm thống nhất mạnh mẽ và rõ ràng. Do vậy, tôi nghĩ ông Trump chỉ muốn đạt được một thỏa thuận bằng cách sử dụng “quân bài” Đài Loan”.

Trong khi đó, ông Jia Qingguo, trưởng khoa Quan hệ Quốc tế thuộc Đại học Bắc Kinh, khẳng định, rất khó đoán những dự định chính sách của Tổng thống Trump.

Dù vậy, ông nhận định: "Ông ấy là người không thể đoán trước được nhưng ông ấy sẽ thận trọng vì Trung Quốc sẽ trả đũa nếu có cuộc gặp cấp cao giữa Mỹ và Đài Loan. Điều này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến lợi ích quốc gia của Mỹ. Hậu quả tồi tệ nhất có thể là mối quan hệ ngoại giao giữa Bắc Kinh và Washington sẽ bị phá vỡ. Nhưng tôi không nghĩ vấn đề sẽ đi xa đến vậy”.

Khi Đạo luật Du lịch Đài Loan được Ủy ban Ngoại giao Hạ viện của Hạ viện Mỹ thông qua hồi tháng 10/2017, Trung Quốc đã bày tỏ sự phản đối quyết liệt.

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh nhấn mạnh: "Trung Quốc thúc giục Mỹ tuân thủ chính sách “Một Trung Quốc” và nguyên tắc của ba thông cáo chung ... không tiến hành trao đổi chính thức hoặc liên lạc với Đài Loan và không gửi thông điệp sai trái nào cho các nhà hoạt động ly khai Đài Loan".

Hạ viện Mỹ thông qua hai dự luật trên chỉ một tháng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ký Đạo luật Ủy quyền Phòng vệ Quốc gia, cho phép quân đội Mỹ giao lưu, trao đổi nhiều hơn với Đài Loan, bao gồm cả các chuyến thăm của tàu chiến hai bên.

Động thái trên của nhà lãnh đạo Mỹ đã vấp phải sự phản ứng dữ dội từ Bắc Kinh. Ông Li Kexin, nhà ngoại giao tại Đại sứ quán Trung Quốc ở Washington, tuyên bố các cuộc viếng thăm cảng lẫn nhau giữa Mỹ và Đài Loan sẽ buộc Trung Quốc phải dùng đến Đạo luật Chống Ly khai.