Trung Quốc tự tổn hại danh tiếng khi tuyên tử hình công dân Canada?

Theo RT, công dân Canada Robert Lloyd Schellenberg, 36 tuổi, bị bắt năm 2015 vì bị tình nghị đưa 200 kg ma túy đá methamphetamine vào Trung Quốc. Tháng 11/2018, anh bị kết án 15 năm tù và một khoản tiền phạt khoảng 22.000 USD.

Tuy nhiên, Schellenberg khẳng định mình vô tội và kháng cáo. Thế nhưng, trong phiên tòa phúc thẩm ngày 14/1, anh bị tòa án ở thành phố Đại Liên kết án tử hình. Bản án được cho là sự trả đũa của Bắc Kinh đối với việc Canada bắt giữ giám đốc điều hành Huawei Mạnh Vãn Chu hồi tháng 12/2018 theo yêu cầu của Mỹ.

South China Morning Post ngày 15/1 dẫn lời ông Phil Calvert, cựu đại sứ Canada và là thành viên nghiên cứu cao cấp của Trung tâm Sáng kiến Châu Á - Thái Bình Dương tại Đại học Victoria ở British Columbia, cho hay trường hợp của Schellenberg, và Kovrig, Spavor (những công dân Canada bị Trung Quốc bắt gần đây) sẽ gia tăng căng thẳng Canada - Trung Quốc và cản trở các cuộc đàm phán về một hiệp định thương mại tự do tiềm năng, làm tổn hại đến hình ảnh Bắc Kinh.

“Đây là cách hành xử thiếu khôn ngoan và vụng về. Nó thực sự sẽ không giúp Trung Quốc đạt được mục tiêu thả bà Mạnh Vãn Chu”, ông Calvert nói. “Trung Quốc đã tấn công Canada, nhưng lại tự làm tổn thương chính mình với cách hành xử như vậy”.

“Số bạn bè của Trung Quốc trên thế giới đang giảm dần và điều này sẽ không giúp Trung Quốc có những người bạn mới. Các sáng kiến tăng cường quan hệ song phương, như các hiệp định thương mại tự do, rất có khả năng sẽ bị gác lại”, ông nhận định.

“Canada cần phải can thiệp ở cấp rất cao với các đối tác Trung Quốc - các quan chức cấp cao, bộ trưởng, thủ tướng, doanh nghiệp và những người cấp cao khác – về trường hợp này và hai trường hợp người Canada bị giam giữ (Kovrig và Spavor), để các đồng minh khác cùng can thiệp”, Phil Calvert nhận định.

Theo ông Calvert, vụ việc trên có thể ảnh hưởng đến mối quan hệ của Trung Quốc với các quốc gia khác đang kinh doanh tại Trung Quốc. Đầu tư Trung Quốc sẽ bị mất đi sự hấp dẫn nếu Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ như vậy khi quốc gia sở tại có hành động pháp lý - hành động minh bạch dựa trên luật pháp - chống lại một công ty lớn của Trung Quốc.

Scott McKnight, tổng biên tập của mạng nghiên cứu Trung Quốc mở CORN tại Đại học Toronto, cho biết án tử hình công dân Canada ngày 14/1 đã gây tổn hại cho hình ảnh ngoại giao rộng lớn hơn của Trung Quốc, và Canada phải xử lý rất cẩn thận các vụ liên quan đến khoảng 200 người Canada đang bị giam giữ tại Trung Quốc.

“Chính phủ của ông Trudeau thực sự cần thận trọng bởi bất kỳ ai trong số những người bị giam giữ này có thể bị lợi dụng để thương lượng trong các cuộc đấu tranh ngoại giao” ông McKnight nói.

“Hiện tại chúng ta đang ở giai đoạn khá đáng sợ của các mối quan hệ quốc tế nơi một người nước ngoài của một nước có mối quan hệ không tốt với nước sở tại có thể bị xử lý một cách tùy tiện và bị dùng như một con tốt”, ông nói.

Sau khi Trung Quốc nâng mức án từ 15 năm lên tử hình đối với một công dân Canada, Ottawa cảnh báo người dân đề cao cảnh giác khi đến Trung Quốc, South China Morning Post ngày 15/1 đưa tin.

Canada kêu gọi công dân nước này phải cảnh giác với nguy cơ “thực thi pháp luật tùy tiện” ở Trung Quốc “Chúng tôi khuyến khích người Canada đề cao cảnh giác ở Trung Quốc trước nguy cơ thực thi luật pháp địa phương một cách tùy tiện”, tuyên bố ngày 15/1 của Bộ Các Vấn đề Toàn Cầu Canada cho hay nhưng không đề cập đến việc Robert Lloyd Schellenberg bị tòa án Trung Quốc tuyên tử hình.

Luật sư của Schellenberg, Zhang Dongbury, cho biết bản án này “rất đáng tiếc” và có lẽ ông sẽ kháng cáo.

“Mối lo ngại rất lớn đối với chính phủ chúng tôi và có lẽ cũng là (mối lo ngại) của tất cả  bạn bè và đồng minh quốc tế của chúng tôi là Trung Quốc đã chọn bắt đầu áp dụng một cách tùy tiện án tử hình như trong trường hợp này, đối với một người Canada” ông Trudeau nói sau khi bản án được công bố.

Thủ tướng Canada Justin Trudeau khẳng định Canada đã sẵn sàng can thiệp thay mặt cho Schellenberg.

Schellenberg có 10 ngày để kháng cáo lên tòa án tối cao Trung Quốc.