Bi kịch ở Thung lũng Silicon Trung Quốc: Không ngủ, không quan hệ tình dục, kiệt sức trước tuổi 30

Yu Haoran, một chuyên gia khoa học máy tính 26 tuổi, đang rất tập trung vào việc giữ cho công ty mới thành lập (start-up) của mình tồn tại đến nỗi không có thời gian để ngủ vào ban đêm. Làm việc nhiều đến mức anh chẳng còn hứng thú gì với quan hệ tình dục.

Tình trạng của Yu là ví dụ điển hình của hàng trăm ngàn người trong ngành công nghệ Trung Quốc.

Yu đã thành lập Jisuanke, một công ty khởi nghiệp ở quận Zhongguancun, khu công nghệ cao lâu đời và lớn nhất Trung Quốc, được mệnh danh là Thung lũng Silicon của Bắc Kinh, để dạy trẻ em lập trình.

Yu đã làm việc nhiều đêm và cuối tuần để phát triển start-up của mình từ một nhóm 10 lập trình viên thành một công ty được định giá 200 triệu nhân dân tệ (29,8 triệu USD). Nhưng cái giá mà bản thân anh phải trả là chứng mất ngủ kinh niên, đôi khi chỉ ngủ hai tiếng mỗi đêm.

“Tôi không thực sự nghĩ đến việc sống một cuộc sống bình thường bởi tôi đang xây dựng một cái gì đó, và trước khi tôi hoàn thành nó, tâm trí tôi sẽ không có thứ gì khác”, Yu chia sẻ.

Năm ngoái, mỗi tuần, Trung Quốc lại có thêm 4 tỷ phú mới, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và bất động sản.

Tờ South China Morning đã nói chuyện với nhiều người làm việc ở Zhongguancun và các khu công nghệ cao khác của Bắc Kinh để có một “bức ảnh” chụp cuộc sống thực sự của họ.

Trong ngành công nghệ Trung Quốc, các nhân viên và doanh nhân trẻ liên tục chiến đấu đến mức kiệt sức vì công việc.

Dù vậy, giờ đây, trong số đó đã có một số người cuối cùng đã nhận ra rằng họ cần cân bằng giữa công việc và cuộc sống để bảo vệ sức khỏe của chính họ. Nhiều người khác đang cố gắng tìm cách thoát khỏi thế giới công nghệ đầy cơ hội nhưng cũng khốc liệt này

Zhongguancun: 80 start-up sinh ra mỗi ngày

Từng là một nghĩa địa cho các hoạn quan thời phong kiến, Zhongguancun nằm bên trong phía tây bắc của Đường vành đai Thứ tư của Bắc Kinh, một trong những đường cao tốc lớn bao quanh thủ đô Trung Quốc.

Trong ba thập kỷ qua, khu vực này đã chứng kiến sự gia tăng của các thế hệ khởi nghiệp công nghệ và internet, từ nhà sản xuất máy tính Lenovo đến cổng thông tin Sina và ứng dụng Didi Chuxing. Theo số liệu của chính quyền địa phương, có tới 80 công ty khởi nghiệp công nghệ được sinh ra tại Zhongguancun mỗi ngày.

Trong những năm gần đây, Zhongguancun đã trở nên đông đúc và đắt đỏ, thúc đẩy các công ty lớn hơn chuyển văn phòng của họ đến các khu vực xa xôi hơn và các khu vực này lại trở thành trung tâm công nghệ mới của Bắc Kinh, ví dụ như Xierqi.

Điều này lại tạo ra một vấn đề mới cho người lao động, khó khăn khi đi lại hàng ngày.

Người Trung Quốc thường nói đùa trên mạng rằng nút thắt thực sự trong phát triển internet của đất nước là tình trạng kẹt xe ở đường Houchang Village, một con đường bốn làn nằm cạnh các công ty công nghệ lớn ở Xierqi.

Lịch làm việc 996 cùng hàng tiếng đi lại

Các công ty công nghệ ở Trung Quốc thường mong đợi nhân viên làm việc nhiều giờ để chứng minh sự cống hiến của họ. Điều đó có nghĩa là các nhân viên thường phải làm việc với lịch trình được gọi là 996: 9 giờ sáng đến 9 giờ tối, 6 ngày một tuần.

Yang, một người Bắc Kinh, 33 tuổi, sống cùng vợ và cha mẹ, làm quản lý sản phẩm trong một công ty internet ở Xierqi. Mỗi ngày anh thức dậy lúc 6 giờ sáng để tới chỗ làm trong vòng hai tiếng rưỡi. Anh phải đi hai tuyến tàu điện ngầm khác nhau và cả đón xe buýt.

“Miễn là có một chỗ ngồi, tôi có thể ngủ dù cho có bị xóc hay chen lấn thế nào” anh nói.

Vợ của Yang, 29 tuổi, làm quản lý sản phẩm tại Wangjing, một khu dân cư và công nghệ lớn và trực thuộc quận Triều Dương, ở phía đông bắc của Bắc Kinh. Khi hai vợ chồng về nhà sau một ngày làm việc dài thì đã gần nửa đêm.

Họ đã cố gắng trong nhiều tháng qua để có con nhưng họ không còn sức quan hệ tình dục vào các ngày trong tuần. “Tôi hy vọng chúng tôi sớm có con”, Yang nói và lo lắng rằng khi vợ anh 30 tuổi sẽ khó mang thai hơn.

Những người khác chọn đến sống gần chỗ làm việc để tránh cơn ác mộng đi lại. Bu, một chuyên gia tiếp thị ở độ tuổi 20, gần đây đã chuyển đến Xierqi, cách nơi làm việc chỉ 10 phút đi bộ.

Cô ở cùng với hai người phụ nữ khác làm việc cũng làm việc ở đó với giá 4.000 nhân dân tệ (598 USD) một tháng mỗi người. Vì nhu cầu cao, tiền thuê nhà thậm chí còn cao hơn ở khu vực trung tâm quận Triều Dương của Bắc Kinh.

Ngoài ra, khi đến sống ở Xierqi, cô không còn dễ dàng đến các cửa hàng cà phê, nhà hàng đàng hoàng và triển lãm nghệ thuật ở trung tâm thành phố. “Tôi cảm thấy như mình đã bị đưa ra khỏi Bắc Kinh”, cô nói.

Hãy chỉ làm việc

Ranh giới giữa công việc và cuộc sống riêng tư càng bị xóa nhòa bởi các đặc quyền của công ty như ăn sáng, trưa miễn phí, xe đưa đón, phòng tập thể dục, cửa hàng cắt tóc tại chỗ, cũng như nhiều hình thức giải trí khác ngay tại công ty. Một số nhân viên công nghệ Trung Quốc nói rằng họ cảm thấy bị bóc lột.

“Họ muốn giải quyết tất cả rắc rối trong cuộc sống của bạn”, Wang, một người quản lý sản phẩm 26 tuổi ở Xierqi nói. “Giống như đừng nghĩ về bất cứ điều gì khác, hãy làm việc”.

Tuy nhiên, những lợi ích như vậy không khiến nhân viên gắn bó lâu hơn. Thời gian làm việc trung bình của mỗi nhân viên ở một công ty công nghệ tại Thung lũng Silicon là 3,65 năm, trong khi tại các công ty công nghệ Trung Quốc, con số này chưa đến 2,6 năm, dữ liệu từ mạng lưới định hướng nghề nghiệp Maimai cho hay.

Thậm chí có nhiều trường hợp nhân viên công nghệ Trung Quốc bị tử vong sớm với nguyên do mà các phương tiện truyền thông địa phương cho là làm việc quá mức. Vào năm 2015, Li Junming, một nhà phát triển của công ty truyền thông xã hội khổng lồ Tencent, đột tử khi đi dạo với người vợ đang mang thai.

Một năm sau, Jin Bo, 34 tuổi, phó tổng biên tập của diễn đàn trực tuyến Tianya, bị ngừng tim tại một ga tàu điện ngầm ở Bắc Kinh. Năm ngoái, một nhân viên 25 tuổi tại hãng sản xuất máy bay không người lái DJI có trụ sở tại Thâm Quyến cũng đã chết vì ngừng tim.

Với áp lực quá lớn và quá mệt mỏi, nhiều người đã bắt đầu nhận ra họ cần phải cân bằng giữa cuộc sống và công việc. Với hơn 10 năm kinh nghiệm, Yang giữ một vị trí cấp trung tại một công ty internet hàng đầu nhưng đã đạt đến mức trần trong sự nghiệp. Anh so sánh mình với một công nhân xây dựng, người có thể kiếm được lương cao nhờ cường độ làm việc cao nhưng có thể dễ dàng được thay thế bằng lao động trẻ hơn, rẻ hơn.

Yang đã nghĩ đến việc mở một doanh nghiệp tại nhà để anh có thể dành nhiều thời gian hơn cho những đứa con tương lai của mình. “Tôi sẵn sàng hỗ trợ cho sự nghiệp của vợ tôi và chăm sóc gia đình”, anh nói.