Căng thẳng thương mại Mỹ - Trung: Cơ hội nào cho Việt Nam?

Cơ hội cho Việt Nam

Ngày 10/4/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc công bố áp thuế chống bán phá giá lên đến 125% đối với các sản phẩm của Mỹ. Đây được xem là một phản ứng mạnh mẽ sau khi Mỹ duy trì các mức thuế cao với hàng hóa Trung Quốc, trong bối cảnh hai nền kinh tế lớn nhất thế giới chưa tìm được tiếng nói chung trong thương mại.

Việc Trung Quốc áp thuế cao không chỉ dừng lại ở phản ứng chính trị. Nó cũng thể hiện xu hướng gia tăng bảo hộ sản xuất nội địa, đặc biệt khi các ngành công nghiệp Trung Quốc đang đối mặt với thặng dư nguồn cung và nhu cầu suy yếu sau đại dịch.

Việc Mỹ và Trung Quốc liên tục áp thuế cao lên hàng hóa của nhau đã khiến nhiều doanh nghiệp quốc tế tìm cách dịch chuyển cơ sở sản xuất sang các quốc gia có môi trường chính sách ổn định và chi phí cạnh tranh hơn. Theo báo cáo của Công ty nghiên cứu thị trường FDI Intelligence (Anh), Việt Nam là một trong những điểm đến được cân nhắc hàng đầu, đặc biệt trong các ngành:

Thiết bị điện tử và bán dẫn, khi các tập đoàn đa quốc gia tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

May mặc và giày dép, do chi phí nhân công tại Việt Nam vẫn thấp hơn nhiều nước trong khu vực.

Sản phẩm cơ khí và kim loại, với tiềm năng thay thế nguồn cung từ Mỹ tại Trung Quốc và ngược lại.

Ông Nguyễn Minh Tuấn – chuyên gia phân tích thương mại quốc tế tại Trung tâm WTO và Hội nhập – nhận định: “Việt Nam không trực tiếp hưởng lợi từ các lệnh áp thuế, nhưng rõ ràng có cơ hội mở rộng thị phần nếu nhanh chóng gia tăng năng lực sản xuất và chất lượng sản phẩm.”

Tuy nhiên, cơ hội này không đến một cách dễ dàng. Nhiều doanh nghiệp Việt vẫn đang gặp khó khăn về tiêu chuẩn kỹ thuật, năng lực đáp ứng đơn hàng lớn, và khả năng truy xuất nguồn gốc – yếu tố ngày càng quan trọng trong thương mại toàn cầu.

Doanh nghiệp Việt cần làm gì để tận dụng cơ hội?

Trước tình hình đó, các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần tập trung vào ba yếu tố then chốt:

Nâng cao năng lực cạnh tranh thông qua cải tiến công nghệ, quy trình sản xuất và đào tạo nhân lực.

Tuân thủ các quy định về môi trường và xuất xứ, nhằm tránh rủi ro bị áp thuế hoặc loại khỏi các hiệp định thương mại tự do.

Chủ động tiếp cận thị trường mới, không chỉ tại Mỹ và Trung Quốc, mà cả các nước đang gia tăng nhập khẩu như Ấn Độ, Brazil và châu Phi.

Theo bà Lê Thị Bích Trâm – chuyên gia kinh tế tại Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Công nghiệp (IPSI), Việt Nam nên tận dụng các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới như CPTPP và EVFTA để tiếp cận thị trường thay thế một cách bền vững. Bà cũng nhấn mạnh: “Chúng ta không thể đứng ngoài xung đột thương mại toàn cầu, nhưng hoàn toàn có thể chủ động trong việc tìm kiếm lợi ích từ các khoảng trống thị trường.”