Chính sách tài chính đặc biệt của Chính phủ lâm thời sau Cách mạng tháng Tám

07:00 02/09/2018

“Quỹ độc lập”, “Tuần lễ vàng” là những chính sách tài chính đặc biệt ngay sau cách mạng tháng Tám thành công nhằm huy động sức mạnh toàn dân để diệt “giặt đói”, “giặt dốt”.

chinh-sach-tai-chinh-dac-bie-cua-chinh-phu-sau-cach-mang-thang-tam
Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thành viên Chính phủ lâm thời sau phiên họp Chính phủ đầu tiên (3/9/1945). Ảnh: Chinhphu.vn

Sau một thời gian dài nước ta bị thực dân Pháp vơ vét và bóc lột rất dã man, tiếp đến bị quân đội phát xít Nhật cướp phá, sức của nhân dân ta đến lúc cạn kiệt. Nạn đói năm 1945 đã giết chết hơn 2 triệu đồng bào ta ở đồng bằng Bắc Bộ.

Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập vào thời điểm đó. Kho quỹ của chính quyền thực dân và phong kiến nhà Nguyễn còn lại hầu như trống rỗng. Kho bạc chỉ còn hơn 1,25 triệu đồng Đông Dương, trong đó một nửa là tiền rách. Ngân hàng Đông Dương vẫn nằm trong tay tư bản thực dân và luôn tìm cách phá hoại ta về tài chính, tiền tệ. Các nguồn thu ngân sách quá ít ỏi so với nhu cầu chi tiêu của chính quyền…  xung quanh nước ta lúc này chỉ có những lực lượng thù địch đang chờ cơ hội xâm chiếm nước ta.

Vận mệnh của Tổ quốc chỉ còn dựa vào sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng mà đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh và dựa vào dân để vượt qua hiểm nghèo, bảo vệ chính quyền cách mạng và từng bước tiến lên.

Từ những ngày đầu phục vụ, nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ bộ máy chính quyền non trẻ, chống lại các lực lượng thù địch cũng như trong những năm kháng chiến cứu nước chống thực dân Pháp xâm lược, dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ Chính phủ lâm thời đã áp dụng những chính sách và biện pháp tài chính khác nhau và tất cả đều nhằm pháp huy tinh thần yêu nước và lòng tin của dân vào chính quyền cách mạng, khuyến khích tham gia sản xuất, thực hành tiết kiệm và động viên mọi người góp của, góp công vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng.

Sau ngày cách mạng thành công, chính sách tài chính được Chính phủ ban hành đầu tiên là xóa bỏ thuế thân. Để động viên nhân dân đóng góp vào công quỹ của Nhà nước, Chính phủ đã quyết định tổ chức Tuần lễ Vàng, Quỹ Độc lập và đã được nhân dân nhiệt liệt hưởng ứng: Nhiều người đã không tiếc những đôi hoa tai vàng, những chiếc nhẫn cưới, những đôi vòng, đôi xuyến vốn là những kỷ niệm quý giá và thiêng liêng của gia đình, những bộ tam sự, ngũ sự đã bao đời dùng để thờ cúng tổ tiên góp vào công quỹ của Nhà nước. Lòng dân đối với chính quyền cách mạng thâm hậu biết chừng nào...

chinh-sach-tai-chinh-dac-bie-cua-chinh-phu-sau-cach-mang-thang-tam
Chủ tịch Hồ Chí Minh chụp ảnh cùng giới Công thương Hà Nội trong Tuần lễ Vàng. Ảnh tư liệu.

Đầu năm 1946, Chính phủ quyết định cho phát hành tín phiếu ở Khu 5 và sau khi Chính phủ Liên hiệp kháng chiến được thành lập, lại cho phát hành giấy bạc Việt Nam, liền theo đó tổ chức thu hồi tờ giấy bạc Đông Dương. Các tầng lớp nhân dân từ thành thị đến nông thôn đã hăng hái đếm số tiền Đông Dương sẵn có trong nhà đổi lấy đồng tiền Việt Nam, một đồng bạc Đông Dương đổi lấy một đồng bạc Cụ Hồ hoặc một đồng tín phiếu.

Việc nhân dân công nhận giá trị của tờ giấy bạc Việt Nam và việc Chính phủ đã tổ chức thu hồi thuận lợi tờ giấy bạc Đông Dương là một biểu hiện rất hùng hồn lòng tin của nhân dân vào Chính phủ mới do Đảng và Bác Hồ lãnh đạo, nó đã góp phần quan trọng giúp cho tài chính Nhà nước có thêm tiền mặt bảo đảm những khoản chi ngày càng lớn của Nhà nước, của công cuộc kháng chiến cứu nước.

Đi đôi với chính sách động viên nhân dân đóng góp, việc tiết kiệm tiêu dùng, tiết kiệm sức dân, tiết kiệm chi tiêu đã trở thành một nghĩa vụ được các cấp các ngành và nhân dân hết sức coi trọng: Xe công không dùng vào việc riêng, một bộ máy chính quyền tỉnh không quá 20 đến 30 người, một rẻo đất cũng không bỏ hoang, một bữa ăn của gia đình bớt đi một nắm gạo bỏ vào hũ gạo cứu quốc, hũ gạo cứu đói, thậm chí một bì thư phải dùng đi dùng lại 5 hay 7 lần. Đó đều là những việc nhỏ nhưng trong lúc đất nước còn nghèo, nó cũng rất quan trọng.

Những chính sách động viên tài chính được áp dụng từ ngày Cách mạng tháng Tám thành công đến cuối năm 1951, từ Tuần lễ Vàng, Quỹ Độc lập đến Công phiếu Kháng chiến, Công trái Quốc gia chủ yếu đều dựa vào tinh thần tự nguyện của nhân dân. Nó đã góp phần to lớn giúp Tài chính nhà nước có thêm nguồn vốn bảo đảm những yêu cầu cấp bách của Nhà nước trong nhiều tình thế rất khó khăn, bảo đảm những yêu cầu to lớn trong những năm đầu kháng chiến cứu nước; xây dựng lực lượng vũ trang ngày càng lớn mạnh; mở những chiến dịch lớn gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề; làm thất bại chiến lược “đánh nhanh thắng nhanh” của thực dân Pháp.

Nền tài chính Nhà nước nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, cũng như sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng nước ta đã bắt đầu hầu như từ số không mà từng bước tiến lên, góp phần phục vụ chính quyền cách mạng và sự nghiệp kháng chiến cứu nước.

Sau ngày cách mạng thành công, những chính sách, chủ trương và nhiều việc làm cụ thể của chính quyền cách mạng phù hợp với lòng mong đợi của nhân dân. Trong lúc kho quỹ của Nhà nước còn trống rỗng, chính sách tài chính được ban hành trước hết không phải là những thuế suất, thuế biểu mà là xóa bỏ thuế thân và việc động viên nhân dân tự nguyện đóng góp.

Với số tiền của động viên được, Chính phủ và Bác Hồ tiết kiệm từng đồng tiền hạt gạo để chi vào những việc ích nước lợi dân, làm cho nhân dân tin tưởng vững chắc rằng tiền của dân đóng góp vào công quỹ chắc chắn sẽ mang lại lợi ích cho dân, cho nước.

chinh-sach-tai-chinh-dac-biet-cua-chinh-phu-sau-cach-mang-thang-tam
Các tầng lớp Công thương Hà Nội nô nức ủng hộ Quỹ Độc lập và Tuần lễ vàng tổ chức tại Nhà hát lớn, Hà Nội (tháng 9/1945).

Khi sự nghiệp kháng chiến cứu nước đòi hỏi phải động viên sức đóng góp của dân nhiều hơn nữa thì chính sách thuế nông nghiệp, công thương nghiệp được ban hành, đồng thời, Nhà nước cũng ban hành các chính sách giảm tô, giảm tức và nghiêm cấm mọi hình thức gây phiền hà cho dân.

Vì những lý do như đã nói trên, nhân dân ta đã không tiếc gì với chính quyền cách mạng, hết lòng ủng hộ nền tài chính Nhà nước và chính sách tài chính của Đảng, của Bác Hồ, của Chính phủ.

Nhìn lại đóng góp của nhân dân cho Chính phủ lâm thời ngay sau thành công của cách mạng tháng Tám có thể thấy rõ: Thứ nhất, nhân dân ta giàu lòng yêu nước, nhưng tinh thần yêu nước của dân chỉ trở thành sức mạnh khi đường lối, chính sách, chủ trương của Đảng, của Chính phủ phù hợp với lợi ích chính đáng và lâu dài của nhân dân.

Thử hỏi: Nếu sau ngày Cách mạng tháng Tám thành công mà Đảng và Chính phủ ta không quan tâm đến những lợi ích thiết thân của dân, thì nhân dân lấy gì để phân biệt sự khác nhau giữa chính quyền cách mạng với chính quyền thực dân phong kiến? Với tiền của do nhân dân đóng góp, cán bộ của Nhà nước lại lãng phí, tham ô, thì nhân dân lấy gì để thấy sự khác nhau giữa cán bộ cách mạng với những tham quan chế độ phong kiến?

Chính quyền cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng, của Bác Hồ đã không phụ lòng mong đợi của nhân dân. Cán bộ cách mạng đã cố gắng theo lời dạy của Bác Hồ và noi gương Bác cố gắng giữ gìn phẩm chất, cố gắng cần, kiệm, liêm, chính. Nhờ vậy, nhân dân đã hết lòng ủng hộ chính quyền cách mạng.

Thứ hai, sức dân hết sức to lớn nhưng không phải vô tận. Chính sách động viên tài chính, động viên nhân lực, vật lực của dân phải đi đôi với những chính sách và biện pháp bồi dưỡng sức dân, giúp dân phát triển sản xuất, thực hành tiết kiệm. Có như vậy, nguồn lực của dân không những không cạn kiệt mà còn tăng trưởng thêm

Thứ ba, dù trong tình hình nào, nền tài chính Nhà nước cũng phải được tổ chức chặt chẽ, chỉ đạo và quản lý có hiệu lực, bảo đảm chấp hành đúng chính sách, hết sức tiết kiệm tiêu dùng và bảo đảm tập trung được nhân tài vật lực vào những vấn đề then chốt về quốc kế dân sinh.

 

Nhà nước sẽ không trưng thu dinh thự vua Mèo

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8/2018 ngày 30/8, báo chí đặt nhiều câu hỏi về quan điểm của Chính phủ đối với việc sở hữu và quản lý dinh thự vua Mèo tại Hà Giang.

 

Cho phép thanh toán nhân dân tệ ở biên giới Việt-Trung: Lo ngại tiền giả, lan tỏa ngoài khu vực ngoài biên giới

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, nếu chỉ Việt Nam chấp nhận thanh toán nhân dân tệ tại vùng biên giới Việt Nam còn Trung Quốc không chấp nhận thanh toán bằng tiền đồng biên giới của họ thì rõ ràng khi người dân, doanh nghiệp giao dịch thanh toán tại Trung Quốc sẽ gặp khó khăn hơn.



Tin khác