Cựu giám đốc cải trang tiết lộ cách CIA dùng mặt nạ như phim ‘Nhiệm vụ bất khả thi’

Một buổi sáng trong nhiệm kỳ của Tổng thống George HW Bush, Jonna Mendez, lúc đó là giám đốc cải trang của CIA, bước vào Nhà Trắng đeo mặt nạ.

Ban đầu, bà định cải trang thành một người đàn ông Mỹ gốc Phi nhưng nghĩ rằng mặt nạ đó không hợp bởi giọng nói của bà. Do vậy, bà quyết định mượn khuôn mặt của một nữ đồng nghiệp.

Bà ngồi bên ngoài Phòng Bầu dục, cắn đầu chiếc bút chì qua chiếc mặt nạ, cho đến khi tổng thống tới cuộc họp tình báo buổi sáng hôm ấy.

Bước vào Phòng Bầu dục với Brent Scowcroft, khi đó là cố vấn an ninh quốc gia, và Robert Gates, giám đốc CIA, bà Mendez không hề bị nhận ra là đang đeo mặt nạ. Bà đã có một báo cáo vắn tắt và cho biết sẽ lột mặt nạ của mình trước sự ngỡ ngàng của tổng thống và những người có mặt trong cuộc họp.

“Sau đó tôi nói, tôi sẽ cho các vị thấy những gì chúng ta đang làm được, công nghệ mới nhất. Tôi sẽ cởi nó (chiếc mặt nạ) ra”, bà nói trong khi Tổng thống Bush, cũng từng là giám đốc CIA, nói bà đừng làm như vậy. Ông muốn tự tay tháo chiếc mặt nạ đó. Ông Bush tiến gần đến bà Mendez và tìm cách tháo mặt nạ nhưng không thể phát hiện ra bất cứ chỗ nối nào.

“Vì vậy, tôi đã tự bỏ mặt nạ ra. Tôi làm mặt nạ da mặt này trước Tom Cruise. Tôi nghĩ họ nên gọi nó là mặt nạ da mặt Jonna Mendez”, cựu giám đốc cải trang CIA nói. Một số mặt nạ mà bà tạo ra hiện đang ở Bảo tàng Điệp viên Quốc tế ở Washington.

Với sự đóng góp của bà, các đặc viên CIA có thể cải trang một cách đáng kinh ngạc. Họ có thể “biến mất” trên đường phố bằng cách lẫn vào những người dân địa phương thông qua các bộ tóc, mũi giả, răng giả và mặt nạ. Họ có thể “sinh đôi” để đánh lạc hướng những người theo dõi. Họ có thể từ phụ nữ thành đàn ông và đàn ông thành phụ nữ.

Tuy nhiên, để có thể cải trang hoàn hảo, ngoài thay đổi diện mạo, các đặc vụ phải thực hiện một chiến lược kín kẽ từ cách hành động, cách nói, phát âm, biểu cảm, câu chuyện và tính liên kết chặt chẽ, không được sơ hở trong từng động thái.

Họ phải biến thành nhân vật mà mình đang cải trang, từ cách ăn mặc, cách nói chuyện đến cách đi đứng.

Hơn nữa, các đặc vụ CIA cũng phải học cách “biến hình” nhanh. Toàn bộ quá trình thay đồ, đổi phong cách hay cải trang thường chỉ diễn ra trong vòng chưa đầy 40 giây. Đây là kĩ năng đặc biệt quan trọng được sử dụng trên đường phố để biến mình trở thành một con người khác nhằm “cắt đuôi” những người theo dõi.

Bà Mendez, hiện đã 74 tuổi, bước vào CIA một cách rất tình cờ vào năm 1966. Trước đám cưới ba ngày, chồng bà tiết lộ ông làm việc cho CIA. Sau đó, bà đã theo chồng sang Đức để hoạt động cho CIA.

Ban đầu bà làm công việc thư kí và nhanh chóng “chạm trần” vị trí này, tức không còn nấc thang nào để đi lên nữa.

Nhận thấy bà thích nhiếp ảnh, ông chủ đã điều bà đến “the Farm” - cơ sở đào tạo rộng 9.000 mẫu của CIA ở Virginia để tham gia một khóa học về nhiếp ảnh gián điệp.

Sau đó, CIA gặp một thách thức quan trọng là tìm ra cách hoạt động ở Moscow, nơi Ủy ban an ninh quốc gia Liên Xô (KGB) hoạt động mạnh mẽ để ngăn các điệp viên nước ngoài thu thập thông tin tình báo. Có lúc CIA ước tính KGB triển khai tới 50.000 sĩ quan chỉ riêng ở Moscow để làm nhiệm vụ này.

Chính từ đó, nhu cầu cải trang ngày càng lớn. Bà Mendez và Tony Mendez, người sau này trở thành người chồng thứ hai của bà, đã đến Los Angeles để nghiên cứu kỹ thuật của các nghệ sĩ trang điểm và ảo thuật gia giỏi nhất Hollywood. Và bà bắt đầu làm nhiệm vụ cải trang kể từ đó.

Với tài cải trang xuất chúng, bà Mendez nhanh chóng có một bộ sưu tập các huân huy chương, trong đó có Huân chương Tình báo của CIA khi nghỉ hưu năm 1993.