Đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu: Vì người lao động hay vì lo ngân sách?

13:51 02/05/2018

Đề án Cải cách bảo hiểm xã hội do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội soạn thảo trong đó đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu đang khiến dư luận băn khoăn khi nhiều vấn đề chưa được làm rõ.

de-xuat-tang-tuoi-nghi-huu-vi-nguoi-lao-dong-hay-vi-lo-ngan-sach
Đề án Cải cách bảo hiểm xã hội do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội soạn thảo trong đó đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu đang khiến dư luận băn khoăn khi nhiều vấn đề chưa được làm rõ. Ảnh minh họa

Tại Hội nghị Trung ương VII khóa XII, dự kiến họp trong tháng 5 này, một trong những nội dung được đưa ra bàn chính Đề án Cải cách bảo hiểm xã hội do trong đó đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu.

Theo đó Đề án Cải cách bảo hiểm xã hội đề xuất 2 phương án: Thứ nhất, nâng tuổi nghỉ hưu của lao động nữ lên 60, nam lên 62, lộ trình thực hiện mỗi năm nâng thêm 3 tháng cho đến khi tới hạn.

Thứ hai là, nữ nghỉ hưu ở tuổi 60, nam nghỉ hưu ở tuổi 65, lộ trình mỗi năm điều chỉnh nâng thêm 4 tháng.

Quan điểm của Chính phủ về nâng tuổi nghỉ hưu nghiêng về phương án một.

Liên quan đến hai đề xuất này dư luận cũng đang có những băn khoăn về tác động khi tăng tuổi nghỉ hưu.

Lý do chính để Bộ Lao động thương binh và Xã hội đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu do lo ngại “vỡ” quỹ bảo hiểm xã hội. Nếu tiếp tục giữ nguyên các quy định hiện nay về mức đóng - mức hưởng, thời gian đóng - thời gian hưởng thì sẽ mất cân đối quỹ này.

Theo Bộ Lao động thương binh và Xã hội từ năm 2023, quỹ hưu trí và tử tuất sẽ rơi vào trạng thái thu trong năm không đủ bù chi, bắt đầu trích từ phần quỹ kết dư để chi trả; từ năm 2034, phần quỹ kết dư được chi trả hết dẫn đến nhà nước phải bố trí ngân sách để bù đắp.

Do đó nếu kéo dài tuổi nghỉ hưu có lẽ chỉ Quỹ Bảo hiễm xã hội được hưởng lợi nhiều nhất. Lý do, vì nguồn thu từ hầu hết những người đóng bảo hiểm xã hội ở mức cao nhất sẽ được kéo dài ra (do kéo dài tuổi hưu), thời gian phải trả bảo hiểm (lương hưu) lại được rút ngắn lại.

de-xuat-tang-tuoi-nghi-huu-vi-nguoi-lao-dong-hay-vi-lo-ngan-sach
Đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu mang đến nhiều lo ngại cho lao động nữ, lao động làm việc nặng nhọc. Ảnh minh họa

Quỹ bảo hiễm xã hội tăng cùng với đó ngân sách Nhà nước vì thế cũng bớt đi được một tỷ lệ phải hỗ trợ. Trong bối cảnh phải tăng thu thuế, vay nợ để trả bù chi ngân sách thì đây được xem như giải pháp giảm áp lực cho ngân sách.

Tuy nhiên khi tăng tuổi nghỉ hưu cũng đưa đến 3 lo ngại lớn: Thứ nhất, những người đang giữ các chức vụ quản lý ở khu vực công, nhất là những người đang đương chức, nắm quyền lực và nhờ có quyền lực mà được trọng vọng không muốn nghỉ hưu sớm.

Vì thế khi quy định tăng tuổi nghỉ hưu có hiệu lực họ càng có cớ để “giữ ghế”. Thực tiễn đã cho thấy, có người không muốn về hưu sớm đã gian lận hồ sơ “đánh tráo tuổi” thực.

Trong khi đó, những người trẻ kế cận có năng lực, có triển vọng được nắm giữ các chức vụ quản lý, sẽ phải chờ đợi người đi trước đến tuổi nghỉ hưu mới được bố trí, sắp xếp. Điều này, có thể ít hay nhiều ảnh hưởng tới động lực phấn đấu của người trẻ kế cận.

Thứ hai, với giới chủ sử dụng lao động, đối tượng này luôn muốn được tự do lựa chọn người mình thuê và thời gian thuê, nếu kéo dài thời gian nghỉ hưu với người lao động, cũng đồng nghĩa với quyền kết thúc hợp đồng (làm việc) sớm đối với giới chủ sẽ bị giảm đi. Còn lực lượng lao động không có kỹ năng, làm những công việc nặng nhọc, nếu kéo dài tuổi nghỉ hưu thì họ sẽ phải kéo dài thêm những ngày tháng lao động cực nhọc.

Bên cạnh đó, quy định tuổi nghỉ hưu của nữ vẫn thấp hơn của nam, điều này có khẳng định là không phân biệt đối xử hay không, khi mà những nghiên cứu, khảo sát về tuổi thọ người Việt Nam gần đây cho thấy, tuổi thọ trung bình của nữ là cao hơn tuổi thọ trung bình của nam.

Thứ ba, lợi ích cho nền kinh tế khi những người dự kiến sẽ nghỉ hưu được kéo dài thời gian sẽ tạo ra như thế nào, chi tiêu cuộc sống của họ tạo ra việc làm cho người khác... ra sao cũng chưa rõ.

Ngân sách nhà nước có bị ảnh hưởng, thiệt hại không, thiệt hại nhiều hay ít, khi nhóm công chức nhà nước “sáng cắp ô đi, tối cắp ô về” có tỷ lệ khá cao (đã có ước tính khoảng gần 30%) được kéo dài tuổi hưu cũng đồng nghĩa với việc họ được kéo dài thêm thời gian hưởng lương ở mức cao nhất theo thâm niên.

Trước khi quyết định tăng tuổi nghỉ hưu thiết nghĩ Hội nghị Trung ương VII khóa XII sắp tới cần phải làm sáng tỏ một loạt vấn đề nêu trên.

 

Kéo dài tuổi nghỉ hưu và mối lo 'chạy' chính sách, xin về hưu sớm

Bên cạnh lo ngại “tham quyền cố vị” đề xuất tăng tuổi nghỉ hưu cũng khiến nhiều người lo ngại sẽ tạo làn sóng xin về hưu sớm trong các năm tới để “chạy” chính sách.

 

Lo kéo dài tuổi nghỉ hưu dễ ‘tham quyền cố vị’, người trẻ khó có cơ hội

Vẫn còn rất nhiều băn khoăn xung quanh việc Bộ Lao động thương binh và Xã hội đề xuất cho phép nâng tuổi nghỉ hưu của người lao động theo lộ trình, kể từ năm 2021.

Tài trợ


Tin khác