Thế giới
24/04/2020 13:44Điều gì xảy ra nếu không tìm được vắc-xin Covid-19?
Thế giới đang trông chờ vắc-xin Covid-19.
Tammy Hoffmann, giáo sư dịch tễ học lâm sàng và giáo sư y khoa Paul Graffitiziou, tại Đại học Bond tại Australia đã có bài viết về vấn đề này trên tờ Channel News Asia ngày 24/4.
Đường cong của dịch Covid-19 đã bị san phẳng ở nhiều quốc gia trên thế giới khi các biện pháp kiểm dịch được thực hiện nhằm ngăn chặn số ca nhiễm đạt đỉnh quá nhanh, làm sụp đổ hệ thống y tế. Nhưng hiện tại vẫn chưa có thuốc điều trị hoặc vắc-xin cho căn bệnh này.
Chúng ta đang được cứu bởi các can thiệp không dùng thuốc như kiểm dịch, giãn cách xã hội, rửa tay, đeo khẩu trang và các thiết bị bảo vệ khác.
Tất cả chúng ta đều hy vọng sẽ có vắc-xin Covid-19 vào năm 2021. Nhưng chúng ta nên làm gì trong lúc này? Và quan trọng hơn, nếu không có vắc-xin thì sao?
Thế giới đặt cược quá nhiều vào vắc-xin Covid-19?
Thế giới đã dồn phần lớn tài trợ nghiên cứu của mình vào việc tìm kiếm một loại vắc-xin và thuốc hiệu quả cho Covid-19. Nỗ lực đó là rất quan trọng, nhưng nó phải đi kèm với nghiên cứu về việc cải thiện các biện pháp can thiệp không dùng thuốc – những thứ được chứng minh có hiệu quả cho đến nay.
Tuy nhiên, các cuộc tranh luận về những biện pháp đó vẫn đang diễn ra trên thế giới như: Liệu công chúng có nên đeo khẩu trang không? Chúng ta nên đứng cách nhau 1, 2 hay 4 mét? Chúng ta nên rửa tay bằng xà phòng hay chất khử trùng. Thế giới cần câu trả lời rõ ràng cho những câu hỏi đó ngay bây giờ.
Các can thiệp không dùng thuốc nhận được sự chú ý ít hơn nhiều so với phát triển và thử nghiệm thuốc.
Trong đại dịch Covid-19, hàng triệu USD đã được trao cho các nhóm nghiên cứu trên khắp thế giới để phát triển vắc-xin Covid-19 và thử nghiệm phương pháp chữa bệnh bằng thuốc.
Hàng trăm thử nghiệm lâm sàng về thuốc và vắc-xin đang được tiến hành, nhưng chỉ có thể tìm thấy một số thử nghiệm về các biện pháp can thiệp không dùng thuốc, và không có thử nghiệm nào về cách cải thiện sự tuân thủ chúng.
Tất cả chúng ta đều hy vọng vào nỗ lực toàn cầu để phát triển vắc-xin hoặc thuốc điều trị Covid-19 thành công. Nhưng nhiều chuyên gia, bao gồm Ian Frazer, người đã phát triển vắc-xin HPV của Australia, nghĩ rằng việc này sẽ không dễ dàng hay nhanh chóng có kết quả.
Nếu sự mong đợi xuất hiện một loại vắc-xin hoặc thuốc điều trị hiệu quả không thành hiện thực, chúng ta sẽ cần một “Kế hoạch B” mà trong đó chỉ sử dụng các biện pháp can thiệp không dùng thuốc.
Đó là lý do tại sao chúng ta cần những nghiên cứu chất lượng cao để tìm ra phương pháp nào hiệu quả và cách thức để chúng hiệu quả nhất có thể.
Bạn có thể nghĩ rằng rửa tay, đeo khẩu trang và giãn cách xã hội là những điều đơn giản và không cần nghiên cứu. Tuy nhiên, thực tế cho thấy, các can thiệp không dùng thuốc thường rất phức tạp.
Cần có nghiên cứu để hiểu không chỉ các thành phần hoạt động của hệ thống can thiệp (ví dụ rửa tay), mà còn cần tìm hiểu cách thức để giúp mọi người bắt đầu và tiếp tục thực hiện các biện pháp đó cũng như cách truyền đạt những thông điệp này đến mọi người.
Can thiệp không dùng thuốc cũng cần nghiên cứu rõ ràng
Phát triển và thực hiện một can thiệp không dùng thuốc hiệu quả rất khác với phát triển vắc-xin hoặc thuốc, nhưng nó cũng rất phức tạp.
Lấy một ví dụ, đchiến dịch # Masks4ALL (Tất cả cùng đeo khẩu trang) khuyến khích mọi người đeo khẩu trang. Nhưng những vấn đề không được hoặc ít được đề cập tới là: loại khẩu trang, chất liệu khẩu trang, thời gian, địa điểm đeo khẩu trang.
Rửa tay nghe cũng có vẻ đơn giản. Nhưng rửa tay bao nhiêu lần mỗi ngày? Hai lần một ngày, 10 lần một ngày? Cách tốt nhất để dạy mọi người rửa tay đúng cách là gì?
Nếu mọi người không biết rửa tay đúng cách, liệu nước khử trùng tay có tốt hơn xà phòng và nước không?
Đây chỉ là một số trong những điều mà chúng ta không biết về các biện pháp can thiệp không dùng thuốc.
Gần đây, giáo sư Tammy Hoffmann và Paul Graffitiziou đã xem xét tất cả các thử nghiệm ngẫu nhiên có kiểm soát đối với các can thiệp vật lý để ngăn chặn sự lây lan của virus gây bệnh Covid-19, bao gồm các biện pháp can thiệp như khẩu trang, vệ sinh tay, bảo vệ mắt, cách ly xã hội, và bất kỳ sự kết hợp nào của các biện pháp đó.
Họ thấy một loạt các thử nghiệm lộn xộn, nhiều thử nghiệm chất lượng thấp hoặc khối lượng mẫu nhỏ, và một số loại can thiệp chưa có thử nghiệm ngẫu nhiên.
Ngoài ra, bên cạnh một số biện pháp đã được áp dụng cần nghiên cứu thêm các biện pháp không dùng thuốc khác liên quan đến môi trường như sưởi ấm, thông gió, lưu thông điều hòa không khí và khả năng sống sót của virus trên các bề mặt.
Chúng ta cần phải biết những biện pháp đó càng sớm càng tốt để không lãng phí thời gian, công sức và tài nguyên cho những thứ không có hiệu quả.
Chúng ta cần đạt được sự thay đổi hành vi nhanh chóng trên quy mô lớn. Các thông điệp mâu thuẫn sẽ tạo ra sự nhầm lẫn và khiến việc thay đổi hành vi khó khăn hơn nhiều.
Vắc-xin Covid-19 không thể cứu con người khỏi mọi đại dịch
Hơn nữa, nếu vắc-xin Covid-19 xuất hiện, chúng ta sẽ có thể nhanh chóng thoát ra khỏi đại dịch này, nhưng điều gì xảy ra khi đại dịch hay dịch bệnh khác tới?
Vắc-xin chỉ ngăn chặn được một loại bệnh. Vì vậy, khi một virus mới đe dọa, chúng ta sẽ lại gặp tình huống tương tự.
Tuy nhiên, những cách can thiệp không dùng thuốc có thể được sử dụng để bảo vệ chúng ta chống lại nhiều loại virus khác.
Tóm lại, theo giáo sư Tammy Hoffmann và Paul Graffitiziou, việc tập trung tất cả kinh phí, nỗ lực và nguồn lực vào nghiên cứu vắc-xin và thuốc có thể trở thành một sai lầm tàn khốc và tốn kém cả về mặt y tế và kinh tế.
