Dự án cao tốc Bắc – Nam: Điểm tên nhà thầu Trung Quốc khiến dư luận bức xúc

Theo Hoàng Linh / Sức Khỏe Cộng Đồng 06:45 07/08/2019

Từng tham gia thi công dự án tại Việt Nam, những nhà thầu Trung Quốc dưới đây khiến người dân ngao ngán khi nhìn vào tiến độ, chất lượng loạt dự án.

du-an-cao-toc-bac-nam-diem-ten-nha-thau-trung-quoc-khien-nguoi-dan-ngao-ngan
Dự án cao tốc Bắc – Nam thu hút sự quan tâm của dư luận khi số lượng nhà thầu Trung Quốc mua hồ sơ dự thầu đông. Ảnh nguồn Tiền Phong

Những bức xúc của cử tri trước tình trạng đội vốn, chậm tiến độ của dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông và những vướng mắc tại Nhà máy đạm Ninh Bình. Cả 2 dự án đều do tổng thầu EPC Trung Quốc thực hiện. Bài học nhãn tiền hai dự án này đặt ra vấn đề tại cao tốc Bắc – Nam, việc lựa chọn nhà thầu phải thận trọng.

Khi nhà thầu Trung Quốc 'cù cưa'

Dự án Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình cũng là một "trái đắng" trong việc hợp tác với nhà thầu EPC Trung Quốc. Dự án có tổng mức đầu tư 667 triệu USD, do tổng thầu EPC là Tổng công ty Thiết kế và Thầu khoán Hoàn Cầu (Trung Quốc) thi công.

Theo kết luận thanh tra, chủ đầu tư cấp than cho nhà thầu phục vụ chạy thử vượt so với hợp đồng EPC. Hợp đồng này còn có điểm bất lợi cho chủ đầu tư về trách nhiệm của nhà thầu khi vượt lượng than chạy thử.

Nhà thầu EPC cũng thi công chậm tiến độ 420 ngày khiến phát sinh chi phí lớn. Riêng số tiền lãi vay đã trả trong thời gian hợp đồng EPC bị kéo dài là 527 tỷ đồng. Bên cạnh đó, chủ đầu tư nhận bàn giao tạm thời công trình từ nhà thầu khi các thông số kỹ thuật chưa đạt, dây chuyền thiết bị hoạt động chưa ổn định.

du-an-cao-toc-bac-nam-diem-ten-nha-thau-trung-quoc-khien-nguoi-dan-ngao-ngan
Dự án Nhà máy sản xuất đạm Ninh Bình

Đầu năm 2017, Nhà máy Đạm Ninh Bình đã được tái khởi động bất chấp những vướng mắc với nhà thầu Hoàn Cầu. Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) đã nhiều lần yêu cầu tổng thầu hợp tác để hoàn thiện hồ sơ nhưng vẫn chưa đi đến thống nhất. Sau hơn 4 năm vận hành thương mại, chủ đầu tư và nhà thầu chưa ký nghiệm thu bàn giao dự án.

Đáng nói, với tư cách tổng thầu EPC nhà máy đạm Ninh Bình, Tổng công ty Thiết kế và thầu khoán Hoàn Cầu (Trung Quốc) đã không phối hợp với Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) giải quyết các tồn tại của dự án như thanh toán chi phí than cho việc chạy thử vượt hợp đồng, chi phí chạy thử nhà máy lần 2.

Nhà thầu Trung Quốc này cũng không thực hiện nghĩa vụ nộp phạt chậm tiến độ thực hiện hợp đồng (16 tháng), không hoàn thiện hồ sơ máy móc, thiết bị, vật tư nhập khẩu theo hợp đồng EPC, không bàn giao hồ sơ hoàn công và hồ sơ gốc CO, CQ để lập quyết toán A-B.

Trước sự "cù cưa" của nhà thầu Trung Quốc, Vinachem đã đề xuất giải pháp thuê kiểm toán độc lập thực hiện kiểm toán, xác định giá trị đề nghị quyết toán, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt và ghi rõ nội dung nhà thầu không hợp tác để quyết toán dự án. Nhưng các bộ, ngành lại cho rằng thiếu cơ sở pháp lý để quyết toán khiến dự án bị mắc kẹt.

Được biết, trong năm 2018, nhà máy đạm Ninh Bình chạy máy được 117 ngày, phải tạm dừng 7 lần do sự cố kỹ thuật, có sự cố phải mất 3 tháng mới khắc phục xong.

Và trong suốt thời gian vận hành, nhà máy đạm Ninh Bình rơi vào tình trạng thua lỗ triền miên, có lúc phải dừng vận hành nhà máy.

Về con số thua lỗ, năm 2017 nhà máy đạm Ninh Bình lỗ 933 tỉ đồng, năm 2018 lỗ 923 tỉ đồng, và quý I-2019 lỗ 135,8 tỉ đồng.

Đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, nhà thầu Trung Quốc “nhào nặn” gần 10 năm chưa xong

Năm 2008, Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông được ký kết với chủ đầu tư là Bộ GTVT. Dự án có tổng mức vốn đầu tư được phê duyệt năm 2008 là 552 triệu USD (tương đương 8.769 tỉ đồng) từ nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Trung Quốc (419 triệu USD), phần còn lại là vốn đối ứng trong nước.

du-an-cao-toc-bac-nam-diem-ten-nha-thau-trung-quoc-khien-nguoi-dan-ngao-ngan
Đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông, nhà thầu Trung Quốc “nhào nặn” gần 10 năm chưa xong
du-an-cao-toc-bac-nam-diem-ten-nha-thau-trung-quoc-khien-nguoi-dan-ngao-ngan

Tuy nhiên đến năm 2016, Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) điều chỉnh tăng vốn lên 868,04 triệu USD (tăng hơn 315 triệu USD, tương đương 40% tổng mức đầu tư ban đầu), trong đó phần vốn vay của Trung Quốc 669,62 triệu USD (tăng 250,62 triệu USD)…

Tháng 11/2011, dự án chính thức được khởi công. Người dân Hà Nội khi đó được hứa hẹn đến năm 2015 sẽ thụ hưởng tuyến đường sắt trên cao vốn chỉ có ở các đô thị hiện đại trên thế giới.

Nhà cửa bắt đầu bị giải tỏa, cây cối bị chặt hạ, giao thông ùn tắc suốt gần một thập kỷ thi công dự án.

Bước sang năm 2019, những người phê duyệt, dệt lên giấc mơ đường sắt đô thị từ thế kỷ trước đã về hưu, mãn nhiệm, còn dự án bao giờ hoàn thành đưa vào vận hành vẫn chưa có lời đáp. Đáng nói, cứ mỗi ngày trễ hẹn thì dự án này phải trả lãi vay 1,2 tỉ đồng

Tất nhiên là chúng ta nai lưng ra chịu. Những năm đầu đưa vào khai thác, nhà nước phải chi ngân sách ra bù giá vé cho đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông. Lãi mẹ đẻ lãi con, rồi chi phí duy tu, bảo trì, đó là chưa kể các nguy cơ hư hỏng sẽ tốn tiền sửa chữa rất bộn, hiệu quả kinh tế của dự án này vốn đã mù mờ càng trở nên hết sức xa vời.

Ai chịu trách nhiệm? Bên cạnh nguyên nhân chậm giao mặt bằng, chậm giao vốn…, trách nhiệm chính phải chỉ thẳng ra là do tổng thầu - Tập đoàn Cục 6 đường sắt Trung Quốc.

du-an-cao-toc-bac-nam-diem-ten-nha-thau-trung-quoc-khien-nguoi-dan-ngao-ngan
Bộ GTVT gặp gỡ đại diện tổng thầu EPC Trung Quốc tại dự án Cát Linh - Hà Đông. Ảnh: Việt Hùng/Zing.vn.

Ngoài việc chậm tiến độ, trong suốt quá trình thi công, tổng thầu Trung Quốc ẩu đoảng, liên tục để xảy ra tai nạn. Thương tâm nhất trường hợp, thượng úy Nguyễn Như Ngọc, sinh viên Học viện An ninh. Anh Ngọc tử nạn vì thanh sắt lớn từ dự án đường sắt trên cao rơi trúng đầu từ độ cao hơn 20 m. Ngày anh gặp nạn chỉ cách ngày lấy văn bằng hai chưa đến một tuần. Anh ra đi bỏ lại người vợ trẻ và hai con nhỏ. Cháu lớn hơn 3 tuổi, đứa nhỏ chưa đầy một năm rưỡi.

Sau gần 10 năm thi công, trải qua 3 nhiệm kỳ bộ trưởng GTVT, từ một công trình vận tải vì lợi ích dân sinh, tuyến đường sắt đô thị đầu tiên đã trở thành nỗi thất vọng của cả thành phố. Gánh nặng nợ công đè nặng lên mỗi người dân. Đến nay vẫn chưa có lãnh đạo nào của Bộ GTVT phải chịu kỷ luật vì để xảy ra những việc này.

Theo Bộ Tài chính, Việt Nam có 9 năm để trả nợ cả gốc lẫn lãi cho China EximBank do vay vốn để làm đường sắt Cát Linh - Hà Đông.

Với hơn 600 công nhân vận hành toàn tuyến, dự án được cho là sẽ tiếp tục ngốn tiền ngân sách trong quá trình vận hành. Hà Nội dự kiến phải chi 14,5 tỷ đồng mỗi năm để hỗ trợ giá vé cho hành khách đi tàu.

 

Cao tốc Bắc – Nam: Lựa chọn nhà thầu Trung Quốc nhưng phải tránh đội vốn

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong cho rằng, việc lựa chọn nhà thầu dự án cao tốc Bắc – Nam dù là doanh nghiệp trong nước hay Trung Quốc phải đảm bảo không đội vốn đầu tư.

 

Dự án cao tốc Bắc – Nam: Loại nhà thầu Trung Quốc sử dụng công nghệ lạc hậu, chậm tiến độ

Theo TS. Nguyễn Xuân Thủy quan trọng nhất trong hợp đồng ký với doanh nghiệp trúng thầu, Bộ GTVT phải có điều khoản ràng buộc để xử phạt, thay thế nhà thầu sử dụng công nghệ lạc hậu, chậm tiến độ.

 

Cao tốc Bắc - Nam: Chọn nhà đầu tư đừng vì giá bỏ thầu thấp

Nhiều lo ngại về việc lựa chọn nhà đầu tư cao tốc Bắc - Nam nếu chỉ quan tâm đến yếu tố giá thầu thì nhà đầu tư Trung Quốc sẽ có lợi, bởi so với giá dự thầu các nhà đầu tư khác thì nhà đầu tư từ Trung Quốc thường có giá thầu thấp hơn.

 

Tin khác