Hồ sơ ‘rùng mình’ của Elliott Abrams – đặc phái viên Mỹ tại Venezuela

Vài ngày khi công nhận lãnh đạo phe đối lập Juan Guaido là tổng thống Venezuela, Mỹ bổ nhiệm Elliott Abrams làm đặc phái viên Mỹ tại Venezuela, thực hiện chính sách của Washington đối với quốc gia Nam Mỹ này.

Khi công bố bổ nhiệm Abrams, ông Pompeo nói rằng cựu nhà ngoại giao sẽ là người phù hợp nhất đối với “sứ mệnh của chúng tôi nhằm giúp người dân Venezuela khôi phục hoàn toàn nền dân chủ và thịnh vượng cho đất nước họ".

Kể từ khi Abrams được bổ nhiệm, Mỹ đã gửi viện trợ cho phe đối lập, cấm vận đối với tập đoàn dầu mỏ quốc gia Venezuela (PDVSA) và được cho là đã liên lạc với các thành viên của quân đội Venezuela để thuyết phục họ ủng hộ Guaido.

Elliott Abrams là ai?

Theo Al Jazeera (hãng tin có trụ sở ở Qatar), Abrams là một cựu nhà ngoại giao Mỹ, từng là trợ lý ngoại trưởng trong chính quyền của Tổng thống Ronald Reagan vào những năm 1980. Là người theo chủ nghĩa bảo thủ mới, Abrams từ lâu đã ủng hộ việc Mỹ gia tăng ảnh hưởng trên thế giới. Ông cũng từng phục vụ trong chính phủ của Tổng thống George W Bush, đầu tiên là một chuyên gia về Trung Đông trong Hội đồng An ninh Quốc gia và sau đó là cố vấn chiến lược dân chủ toàn cầu.

Trong các vị trí trên, Abrams được biết đến là “diều hâu” (hiếu chiến) về Mỹ Latinh. Nhiều người cho rằng nhân vật này liên quan đến nhiều quyết định gây tranh cãi của Mỹ ở Trung Mỹ hay nỗ lực đảo chính thất bại năm 2002 chống lại nhà lãnh đạo quá cố Venezuela, Hugo Chavez.

Năm 1991, Elliott Abrams nhận tội lừa dối Quốc hội về những nỗ lực của chính quyền Reagan nhằm giúp đỡ quân du kích Nicaragua (Contras) trong thời kỳ Quốc hội cấm viện trợ như vậy. Sau đó, Abrams được George HW Bush ân xá.

Dính líu đến các vụ thảm sát kinh hoàng

Một thập kỷ trước đó (1981), ông ta tìm cách làm mất uy tín các nhân chứng của một vụ thảm sát tại làng El Mozote của El Salvador và các ngôi làng xung quanh. Trong vụ đó, quân đội Salvador đã vây bắt đàn ông, phụ nữ và trẻ em, bắn giết và đốt phá nhà cửa của họ. Khoảng 800 đến 1.000 người đã bị giết bởi các binh sĩ của Tiểu đoàn Atlacatl – đơn vị được Mỹ huấn luyện và hậu thuẫn. Trong cuộc nội chiến kéo dài 12 năm ở El Salvador, Mỹ cũng đã gửi hàng tỷ USD cho chính phủ Salvador.

Theo Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) có trụ sở tại Mỹ, Abrams "đã bóp méo một cách khéo léo một số vấn đề để làm mất uy tín các nhân chứng công khai lên án vụ thảm sát" trong phiên điều trần của Thượng viện Mỹ về vụ thảm sát.

HRW cho biết, Abrams nhấn mạnh rằng con số thương vong không nhiều đến thế vì chỉ có 300 người đang sống ở El Mozote vào thời điểm đó. Trong khi đó, các nhân chứng chứng kiến cho biết khoảng 500 người đang sống ở El Mozote khi vụ thảm sát xảy ra và báo cáo rằng vụ thảm sát không chỉ diễn ra ở El Mozote mà còn ở các ngôi làng xung quanh.

Sự thật hóa ra còn khủng khiếp hơn, theo các chuyên gia pháp y, trong số 811 người bị sát hại có tới 195 là trẻ em dưới 12 tuổi.

Không chỉ bị cáo buộc che chở cho những kẻ gây ra vụ thảm sát El Mozote, Abrams còn được cho là đã bảo vệ nhà độc tài Efrain Rios Montt ở Guatemala – người đã giám sát một chiến dịch khiến hàng ngàn người, chủ yếu từ các cộng đồng bản địa của đất nước, bị tàn sát hoặc biến mất. Abrams còn đưa ra phát ngôn đáng sợ rằng Rios Montt đã "mang lại tiến bộ đáng kể" cho nhân quyền ở nước này.

"Chúng tôi nghĩ rằng loại tiến bộ này cần được khen thưởng và khuyến khích", Abrams nói trên truyền hình Mỹ vào năm 1983 khi ông bảo vệ việc bán hàng triệu USD công nghệ, các bộ phận trực thăng và máy bay cho chính phủ Guatemala.

Rios Montt sau đó đã bị kết án tội diệt chủng. Cựu độc tài kháng án nhưng đã chết trước khi  một tòa án Guatemala khảng định nhà nước đã phạm tội diệt chủng  dưới sự cai trị của Rios Montt.

Trong thời gian làm việc cho ông George W Bush, Elliott Abrams cũng đã có phần trong nỗ lực đảo chính thất bại năm 2002 chống lại ông Chavez ở Venezuela.

Sự trở lại đáng sợ?

Năm 2019, hơn một thập kỉ sau khi nỗ lực đảo chính thất bại, Abrams được đưa trở lại để thực hiện chính sách của Mỹ ở Venezuela.

Gần đây, Abrams đã gạt đi những lời kết tội và chỉ trích trong quá khứ. "Chúng ta không tập trung vào các sự kiện của những năm 1980. Chúng ta đang tập trung vào các sự kiện của năm 2019".

Việc Elliott Abrams được bổ nhiệm làm đặc phái viên Mỹ ở Venezuela gây nhiều tranh cãi. Abrams "luôn rất đam mê và tận tụy", nhà báo điều tra Allan Nairn, người đã đưa tin về Trung Mỹ trong suốt những năm 1980, mỉa mai.

“Cam kết cái gì?" Nairn nói. "Cam kết giết người hàng loạt để phục vụ những gì có thể được định nghĩa là lợi ích của Mỹ hoặc thậm chí là ý thích của Mỹ. Trên thực tế, mặc dù Abrams và những người khác miêu tả trận chiến vào thời điểm đó là để ngăn chặn El Salvador, Guatemala và Nicaragua về phía Liên Xô, nhưng bất cứ ai hiểu rõ tình hình lúc đó đều biết rằng điều đó thật lố bịch".

Nhà báo Nairin cho rằng Abrams cần bị xét xử về các tội ác chiến tranh.