Vai trò của Mỹ trong cuộc khủng hoảng Venezuela

Khi đưa tin về khủng hoảng Venezuela với các hình ảnh và sự việc như người Venezuela gây náo loạn trên đường phố vì chi phí thực phẩm cao, cửa hàng tạp hóa trống rỗng, tình trạng thiếu thuốc và thùng rác tràn ra, truyền thông thế giới thường chỉ đổ lỗi là do các chính sách yếu kém của chính phủ Tổng thống Maduro.

Thế nhưng, theo ông Caleb Maupin, một chuyên gia về phân tích chính trị có tiếng của Mỹ, người đã từng có rất nhiều bài viết trên nhiều hãng tin, tờ báo lớn như CNN, RT lại có cái nhìn hoàn toàn khác.

Trong thực tế, cuộc sống của hàng triệu người Venezuela đã được cải thiện rất nhiều trong cuộc cách mạng Bolivar mà Venezuela đã tiến hành. Những vấn đề gây khó khăn cho nền kinh tế, dẫn đến khủng hoảng Venezuela không phải do một số lỗi cố hữu của chính phủ mà là do giá dầu thấp và sự phá hoại của các thế lực thù địch với cách mạng.

Bắt đầu từ năm 2014, Vương quốc Arab Saudi tăng sản xuất, khiến giá dầu giảm. Theo ông Maupin, đây không phải là quyết định kinh doanh đơn thuần, mà là một động thái được tính toán phối hợp với các mục tiêu chính sách đối ngoại của Mỹ và Israel. Mặc dù không chỉ mất tiền mà thậm chí còn rơi sâu vào nợ nần, chế độ quân chủ Arab Saudi vẫn tiếp tục mở rộng bộ máy sản xuất dầu. Kết quả đã khiến giá dầu giảm từ 110 USD/ thùng, xuống còn 28 USD trong những tháng đầu năm 2016. Mục tiêu là làm suy yếu những đối thủ có nền kinh tế tập trung vào xuất khẩu dầu và khí đốt tự nhiên của Phố Wall, London và Israel. Và Venezuela là một trong số những “nạn nhân” đó.

Thời điểm đó, khi giá dầu ở mức rất thấp, các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ OPEC đã tiến hành các cuộc đàm phán với hy vọng có thể nâng giá dầu. Thế nhưng, truyền thông Mỹ vẫn cho rằng đó chỉ là chu kỳ tự nhiên của thị trường dầu mỏ.

Trong thời điểm này, Tổng thống cánh tả của Brazil, Dilma Rousseff, đã bị phế truất do vụ bê bối xung quanh Petrobras, công ty dầu khí quốc doanh gặp vấn đề kinh tế do giá dầu giảm. Lúc đó có thông tin rằng những người đã phế truất bà đã phối hợp với CIA và các lực lượng khác ở Washington và Phố Wall, lợi dụng nền kinh tế yếu kém do giá dầu giảm để hạ bệ bà.

Năm 2014 cũng là năm bắt đầu của cuộc khủng hoảng Venezuela hiện nay. Những nỗ lực của Arab Saudi nhằm giảm giá dầu đã làm giảm mạnh ngân sách nhà nước Venezuela và dẫn đến hậu quả to lớn cho nền kinh tế Venezuela.

Đồng thời, các tập đoàn chế biến và nhập khẩu thực phẩm tư nhân đã phát động một chiến dịch phối hợp phá hoại . Điều này cùng với giá dầu giảm đã dẫn đến lạm phát và thiếu lương thực. Giá dầu thấp bị ép giảm đã khiến nhà nước Venezuela cạn kiệt tiền mặt, gây ra một cuộc khủng hoảng trong việc tài trợ cho các chương trình xã hội, chìa khóa để củng cố Đảng Xã hội Thống nhất cầm quyền.

Tham nhũng là một vấn đề lớn trong bất kỳ chế độ nào nhưng nó dễ dàng xảy ra hơn khi trong điều kiện khó khăn. Tuy nhiên, tham nhũng ở Venezuela dường như cũng bị phóng đại do sự sụt giảm mạnh ngân sách nhà nước vì giá dầu thấp và sự phá hoại từ các nhà nhập khẩu thực phẩm.

Jesus Silva, một nhà phân tích chính trị Venezuela cho hay: “Hầu hết thực phẩm ở Venezuela được nhập khẩu bởi các công ty tư nhân. Họ đòi hưởng trợ cấp bằng đồng USD từ việc bán dầu của chính phủ để nhập khẩu thực phẩm. Họ hiếm khi sản xuất bất cứ thứ gì hoặc đầu tư tiền của mình”.

Ngoài ra, theo Silva, lệnh trừng phạt kinh tế đối với Venezuela của Mỹ bên cạnh cuộc khủng hoảng dầu mỏ, khiến chính phủ Venezuela gặp khó khăn hơn trong việc thanh toán cho các công ty nhập khẩu thực phẩm tư nhân bằng USD. Đáp lại, các công ty thực phẩm là những người đang “điều hành hoạt động phá hoại chung”.

Nền kinh tế của Venezuela phụ thuộc vào doanh số bán dầu. Khi giá dầu đang giảm, thách thức đặt ra là phải tìm được các nguồn thu nhập kinh tế khác, ông giải thích. Tuy nhiên, điều đó không hề dễ dàng khi nền kinh tế đã rơi vào khủng hoảng.

Trong khi đó, phe đối lập liên tục gây sức ép và được cho là có sự hậu thuẫn rất lớn của Mỹ. Tạp chí Counterpunch của Mỹ từng cho hay, chính phủ Mỹ đã hậu thuẫn cho cuộc đảo chính bất thành hồi năm 2002 và kể từ đó trợ cấp hàng chục triệu USD cho các nhóm đối lập. Kể từ khi ông Maduro nhậm chức, Mỹ vẫn không công nhận ông là tổng thống Venezuela. Những hành động này cho thấy Washington từ lâu đã muốn thay đổi chế độ ở Venezuela.

Ngày 23/1, Mỹ ngay lập tức công nhận lãnh đạo đối lập, Chủ tịch Quốc hội Juan Guaido là Tổng thống Venezuela khi ông này tự tuyên thệ nhậm chức, phủ nhận quyền lãnh đạo của Tổng thống Maduro.