Mỹ thay đổi chính sách, các đồng minh bơ vơ trên Biển Đông

07:30 15/06/2018

Những thay đổi và sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump làm giảm lòng tin của các đồng minh và đối tác khu vực với quốc gia này, bên cạnh việc tạo cơ hội cho những tham vọng của Trung Quốc.

bien-dong-my-thay-doi-chinh-sach-cac-dong-minh-bo-vo-tren-bien
Tàu tuần dương của Trung Quốc hoạt động trên Biển Đông. Nguồn:Thanhnien.vn

Trung Quốc bấy lâu nay luôn giận dữ trước những "hoạt động tự do hàng hải" của Hải quân Mỹ trên Biển Đông. Bởi lẽ, những hoạt động này đã thách thức những tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên những vùng biển có tranh chấp. Vì vậy, ông Triệu Hiểu Trác, quan chức quân sự cấp cao của Trung Quốc đã thẳng thắn bàn luận vấn đề này với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis.

Các hoạt động của Mỹ đã "vi phạm luật pháp của nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trên các vùng biển thuộc chủ quyền của quốc gia này", ông Trác nói với bộ trưởng Mattis tại Đối thoại Shangri-la.

Bộ trưởng Mattis khẳng định các hoạt động hải quân của Mỹ là hợp pháp theo phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực, bác bỏ yêu sách đường chín đoạn của Trung Quốc. Theo phán quyết, các yêu sách của Trung Quốc đã vi phạm Công ước Liên hợp quốc (UNCLOS) 1982 về Luật Biển. Tuy nhiên, lập luận của ông Mattis vẫn chưa đủ thuyết phục, vì Mỹ chưa bao giờ thông qua UNCLOS do sự phản đối của các nhà lập pháp bảo thủ. Họ cho rằng UNCLOS sẽ giới hạn chủ quyền của Mỹ. Vì vậy, điều này đã cản trở Mỹ rất nhiều trong việc chỉ trích Trung Quốc dựa trên những điều khoản trong công ước.

Những khía cạnh không chắc chắn trong chính sách đối ngoại của Mỹ đã khiến cho các nước có tranh chấp khác trên Biển Đông nghi ngờ sự tin cậy của Mỹ như một đối tác. Theo Tiến sĩ Lê Thu Hương, chuyên gia phân tích cao cấp của Viện Chính sách Chiến lược Australia, sự không thống nhất trong chính sách đối ngoại của Mỹ là điều khiến các quốc gia trong khu vực lo ngại.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte đã thẳng thắn đặt câu hỏi liệu Mỹ - một đồng minh của Philippines - sẽ bảo vệ đất nước này trong trường hợp xảy ra đụng độ với Trung Quốc trên vùng biển tranh chấp.

"Tôi có thể dựa vào Mỹ và Mỹ có ném quả bom đầu tiên khi chúng ta tiến hành tấn công không?", Tổng thống Duterte nói với giới truyền thông vào ngày 5/6 vừa qua.

Chiến lược "Xoay trục Châu Á" của cựu Tổng thống Obama nhằm mục tiêu chuyển trọng tâm chính sách đối ngoại của Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nơi có nền kinh tế lớn năng động nhất thế giới, với Trung Quốc, một đối thủ ngày càng giàu mạnh và quyết đoán.

Tuy nhiên trong khi Obama dẫn đầu đàm phán Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương, một thỏa thuận thương mại khu vực bao gồm 12 quốc gia loại trừ Trung Quốc, chính quyền của ông đã không kiềm chế những bước tiến của Trung Quốc trên Biển Đông. Những tham vọng này đã được đẩy mạnh kể từ khi ông Tập Cận Bình lên nắm quyền vào năm 2012.

Những lời lẽ của ông Donald Trump không hùng hồn bằng người tiền nhiệm và sự giận dữ của ông được nhằm vào các đồng minh hơn là vào các đối thủ của Mỹ. Tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Canada, Thổng thống Trump đã khiến cách đồng minh nổi giận với tuyên bố nên mời Nga quay lại G7. Ông Trump chỉ trích thủ tướng Canada Justine Trudeau là "không trung thực và yếu đuối", sau khi ông Trudeau tuyên bố sẽ trả đũa những lệnh aps đặt thuế mới của Mỹ. Tổng thống Trump cũng từ chối thông qua tuyên bố chung của G7.

Sự không nhất quán của Tổng thống Trump, thể hiện qua việc xa lánh và xúc phạm các đồng minh thân thiết nhất, trong khi lại tán dương Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, đã làm tăng thêm những nghi ngờ về chính sách chung của Mỹ. Ông Trump cũng đề xuất hủy tập trận với Hàn Quốc trong cuộc gặp mặt lịch sử với ông Kim Jong-un. Đây sẽ là một sự nhượng bộ lớn, làm các đồng minh Mỹ tại châu Á lo lắng.

Trong khi đó, Trung Quốc đang sử dụng sự giàu có và sức mạnh công nghiệp của mình để kéo các quốc gia châu Á vào quỹ đạo kinh tế của mình, trong đó bao gồm các quốc gia có tranh chấp lãnh thổ.

Trả lời câu hỏi liệu chủ nghĩa bảo hộ của Mỹ có giúp Trung Quốc đạt được một trong những mục tiêu được cho là chiến lược của mình, như nhà chia rẽ Mỹ và các đồng minh, đối tác hay không, Bộ trưởng Mattis thú thực "hướng đi của Mỹ có vẻ không bình thường".

Theo chuyên gia Aaeon Friedberge thuộc Đại học Princeton, Mỹ cần thúc đẩy các nỗ lực ngoại giao và quân sự để duy trì cân bằng quyền lực. Một chuyên gia khác cho rằng Mỹ cần xem xét lại chính sách Biển Đông của mình. Trung Quốc và các quốc gia có tranh chấp trên Biển Đông chưa thua cuộc và chưa phải là quá muộn để bảo vệ họ khi bị Trung Quốc bắt nạt, tuy nhiên chính sách hiện tại của Mỹ chưa đủ cứng rắn để kiềm chế Trung Quốc.

 

Sau Biển Đông, cảnh báo cuối cùng cho sông Mekong

Viện Lowy của Úc tiếp tục đánh động thế giới về mưu đồ của Trung Quốc đối với sông Mekong, đặc biệt sau khi nước này quân sự hóa xong Biển Đông. Đông Nam Á cần phải hành động trước khi quá muộn.

 

Biển Đông: Trung Quốc đã tháo dỡ hệ thống tên lửa?

Hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đã tháo dỡ hệ thống tên lửa trên Biển Đông, nhưng giới phân tích cho rằng đây chỉ là một hành động tạm thời.



Tin khác