Ngân hàng Thế giới: Học sinh Việt Nam học tốt hơn học sinh phương Tây

Hồi năm 2010, khi còn là Bộ trưởng Giáo dục Anh, ông Michael Gove đã đến thăm châu Á. Sau chuyến thăm đó, ông tuyên bố rằng, chất lượng giáo dục ở Thượng Hải và Singapore thực sự rất đáng ngưỡng mộ.

Vào thời điểm đó, Thượng Hải đứng đầu về điểm số đánh giá chất lượng học sinh quốc tế (PISA) của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). PISA là chương trình khảo sát giáo dục duy nhất mang tính toàn cầu nhằm đánh giá năng lực Toán, Khoa học và Đọc hiểu của học sinh độ tuổi 15, được thực hiện 3 năm một lần bởi Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Gần 8 năm trôi qua, báo cáo mới về giáo dục có tiêu đề “Phát triển thông minh hơn: Học tập và phát triển công bằng ở Đông Á và Thái Bình Dương” của Ngân hàng Thế giới (WB) cho thấy, không chỉ Thượng Hải và Singapore, chất lượng giáo dục của nhiều trường châu Á  như ở Việt Nam đã được cải thiện đáng kể và có thể vượt qua cả phương Tây.

Báo cáo của WB có đoạn: “Chất lượng giáo dục bình quân ở Việt Nam cùng các khu vực Bắc Kinh, Thượng Hải, Giang Tô và Quảng Đông đã vượt qua các quốc gia thành viên OECD”. OECD gồm 34 nước kinh tế thị trường phát triển nhất thế giới như Mỹ, Canada, Đan Mạch, Pháp, Na Uy…Châu Á có 3 quốc gia thuộc OECD là Nhật Bản, Israel và Hàn Quốc.

Phát hiện trên của WB cho thấy chất lượng học sinh không phân biệt giàu nghèo, thậm chí học sinh nhiều nước nghèo còn có điểm số cao hơn các nước giàu.

Ông Michael Crawford, đồng tác giả của báo cáo đồng thời là chuyên gia giáo dục hàng đầu của WB cho hay, học sinh Việt Nam và Trung Quốc từ các gia đình thuộc nhóm thu nhập thấp thứ 2 lại có điểm số cao hơn học sinh ở OECD.

Ông nói: “Điều này gây bất ngờ bởi thông thường, học sinh từ những hộ gia đình có thu nhập thấp khó có điểm trung bình cao hơn học sinh từ nhóm các quốc gia giàu có”. Đánh giá gần đây nhất của PISA (2015) cũng cho thấy, học sinh từ gia đình nghèo hơn có kết quả học tập thấp hơn 3 lần so với học sinh từ gia đình giàu hơn.

Tờ Nikkei dẫn lời giáo sư Tran Van Hoa thuộc Đại học Victoria-Australia cho hay: “Chính sách giáo dục của Việt Nam được thúc đẩy bởi các yếu tố như truyền thống lịch sử, đặc điểm văn hóa cũng như nhu cầu nhân lực để cạnh tranh và gia tăng lợi thế trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay”.

Tuy nhiên, WB cũng cho rằng điểm số PISA của Việt Nam không tương ứng với mức độ hiểu biết thực hành của học sinh.

Giáo sư Edward Vickers của trường Đại học Kyushu Nhật Bản cho rằng, kết quả điểm số ở Việt Nam và Trung Quốc đã bị hiểu lầm và thổi phồng. Theo ông, mặc dù châu Á có lợi thế về khoa học tự nhiên, toán học và kĩ thuật nhưng phương pháp giáo dục tại nhiều nước Châu Á như Trung Quốc về các môn khoa học xã hội vẫn theo lối mòn và ngăn chặn tư duy phản biện, sáng tạo của học sinh.

Dù vậy, theo báo cáo của WB, 40% học sinh ở 18 nước Đông Á có kết quả học tập tốt và hệ thống giáo dục của các quốc gia như Nhật Bản, Singapore cho phép học sinh học nhiều kiến thức hơn bất cứ nơi nào trên thế giới.

Trong khi đó, những nghiên cứu khác gần đây cũng khắng định, trong nhiều thập kỉ qua, chất lượng giáo dục tại nhiều trường đại học châu Á đã được cải thiện đáng kể, tăng bậc trong các bảng xếp hạng toàn cầu mặc dù hầu hết vẫn chưa thể sánh kịp với các trường đại học ở phương Tây.

Theo WB, những quốc gia bị đánh giá thấp về giáo dục ở Đông Á và Thái Bình Dương là Đông Timor, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan. Khoảng 60% học sinh tại những nước này được đào tạo trong một hệ thống giáo dục kém.