Ông Trump đem ‘mùa xuân’ cho Ả Rập?

09:00 27/11/2018

Mohammed bin Salman muốn đa dạng hóa nền kinh tế Ả Rập Xê Út, thoát khỏi sự lệ thuộc vào dầu mỏ. Điều này chỉ có thể được xúc tiến nếu Mỹ “ngó lơ” vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi.

ong-trump-tu-cho-minh-diem-a-trong-cuong-vi-tong-thong-my
Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Hôm 22/11, Quốc vương Ả Rập Xê Út Salman đưa ra những tín hiệu tự tin trong đợt khởi công dự án mỏ Waad Al-Shamaal, khẳng định nó sẽ giúp tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 24 tỉ riyals (6,4 tỉ USD) cũng như tăng GDP trong kinh tế phi dầu mỏ lên khoảng 3%.

Waad Al-Shamaal sẽ tập trung cải thiện sản phẩm hỗ trợ nông nghiệp, được xem là con đường giúp Ả Rập Xê Út thoát khỏi sự phụ thuộc vào ngành công nghiệp hydrocarbon, tức một cách nói khác của việc khai thác dầu khí, năng lượng thiên nhiên.

Cần sự giải thoát

Trên thực tế, Ả Rập Xê Út dưới thời Thái tử Mohammed bin Salman đã mang tham vọng đa dạng hóa nền kinh tế, sau nhiều năm dựa vào dầu mỏ. Dạng “vàng đen” này rồi cũng tới lúc sẽ cạn kiệt, và đây là thời điểm chính quyền Riyadh muốn bứt khỏi nó, thể hiện qua Tầm nhìn 2030 mà Thái tử đưa ra cách đây 2 năm.

Nỗ lực mở của của Thái tử bin Salman đã gặt hái một số thành công bước đầu. Hội nghị Sáng kiến Đầu tư Tương lai (FII), sự kiện được cho là “Davos của vùng sa mạc”, chính là một trong những biểu tượng cho thời kỳ mở cửa, thu hút đầu tư của Ả Rập Xê Út.

Nhà báo Arab Saudi là ai?
Nhà báo Khashoggi.

Nhưng không may, mọi nỗ lực nêu trên đã gặp trở lại cực lớn sau cái chết của ông Khashoggi – nhà báo đang viết cho tờ báo Mỹ Washington Post và mang thiên hướng chống ông bin Salman. Sau nhiều cáo buộc, Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) mới đây được biết đã có kết luận cho rằng Thái tử bin Salman đứng sau cái chết bí ẩn của ông Khashoggi.

Điều này đồng nghĩa áp lực trừng phạt đang treo trước mặt Ả Rập Xê Út. Trong đó Mỹ, đồng minh thân cận nhất của Ả Rập Xê Út, đang chịu sức ép lớn nhất trong việc “lên tiếng” này.

Nếu Ả Rập Xê Út bị trừng phạt, viễn cảnh nền kinh tế nước này tiếp tục khép kín đang hiện diện, thậm chí nguồn thu dầu mỏ cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Trước mắt, sự kiện FII vừa qua đã chứng kiến nhiều nhà đầu tư quyết định không tham gia, trong khi cánh phóng viên cũng “tẩy chay”. Nói như Garbis Iradian, kinh tế trưởng phụ trách Trung Đông và Bắc Phi tại Viện Tài chính Quốc tế (Institute of International Finance) thì “tâm lý của nhà đầu tư nước ngoài đang bị hủy hoại”.

Ả Rập Xê Út chờ ông Trump

Các thành viên đảng Dân chủ tại cơ quan tình báo Hạ viên Mỹ sẽ điều tra phản ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump xung quanh vụ sát hại nhà báo Khashoggi. Trước đó, bất chấp áp lực, ông Trump khẳng định không trừng phạt thêm Ả Rập Xê Út, trong khi Riyadh bị CIA cáo buộc đứng sau vụ này.

Về lý thuyết, ông Trump chọn cách không đánh đổi quan hệ đối tác – đồng minh với Ả Rập Xê Út. Và ngược lại, điều này cũng dĩ nhiên hứa hẹn tương lai tươi sáng hơn cho quốc gia vùng Trung Đông.

Xét khía cạnh kinh tế, có thể thấy sự đảm bảo của ông Trump trước mắt đang giúp Ả Rập Xê Út có khả năng lấy lại đà phát triển cho Tầm nhìn 2030.

Thị trường chứng khoán Ả Rập Xê Út là một trong những thị trường mới nổi “hot” nhất trong đầu năm nay, với lượng đầu tư nước ngoài đổ vào như thác. Trong tháng 7, Tadawul đã tăng 17% so với đầu năm, nhưng hiện tại con số ấy so với đầu năm chỉ còn 4%. Gần 165 triệu USD đầu tư nước ngoài rút khỏi các công ty lên sàn ở Ả Rập Xê Út trong tháng 9 qua, trước khi vụ Khashoggi chết được đưa ra. Mọi thứ chỉ có thể cải thiện nếu ông Trump “ngó lơ” trừng phạt.

Một bài viết trên trang Arab News của Turki Aldhakhil, tổng giám đốc của kênh tin tức Ả Rập Xê Út Al Arabiya, cho biết Riyadh đang đưa ra 30 giải pháp để gây áp lực lên Mỹ nếu bị trừng phạt. Nó bao gồm việc cắt giảm sản xuất dầu, vốn có thể khiến giá dầu từ chỗ 80 USD/thùng tăng lên hơn 400 USD/thùng, gấp đôi so với giá kỷ lục 147,27 USD/thùng năm 2008.

Lẽ dĩ nhiên, đây cũng là một dạng “tự sát”, và không ai muốn viễn cảnh ấy thành sự thật. Bản thân Ả Rập Xê Út cũng chỉ mong sự cố này qua mau, vì họ cần đa dạng hóa nền kinh tế và nhập khẩu vũ khí cho những bất ổn ở Trung Đông.

Hiện Ả Rập Xê Út là nhà nhập khẩu vũ khí lớn thứ hai thế giới sau Ấn Độ, và 61% nhập khẩu vũ khí ấy là từ Mỹ. Năm ngoái, Ả Rập Xê Út là nhà nhập khẩu vũ khí lớn nhất của Mỹ với 17,5 tỉ USD giá trị hợp đồng.

Trả lại cho Trump

Vụ Khashoggi cũng là thời điểm Mỹ có thể tận dụng để buộc Ả Rập Xê Út, và nhiều nước khác nữa, làm những gì phù hợp với tính toán của Washington.

Các nhà phân tích chính trị cho rằng Vua Salman và Thái tử bin Salman có thể sẽ giảm quy mô cuộc chiến tại Yemen, cũng như giải tỏa thế bế tắc trong cuộc khủng hoảng ngoại giao với Qatar. Qatar cũng là đối tác rất quan trọng của Mỹ, nhưng hiện bị nhóm do Ả Rập Xê Út dẫn đầu cô lập.

Emily Hawthorne, nhà phân tích Trung Đông và Bắc Phi tại Stratfor nói với CNBC rằng, những hoạt động như trên sẽ là cách Ả Rập Xê Út “thể hiện thiện chí với Mỹ và duy trì sự ủng hộ chiến lược cấp cao từ Nhà Trắng”.

 

Bị nhiều nước từ chối bán, Arab Saudi mua vũ khí ở đâu?

Trước vụ Khashoggi, nhiều quốc gia đã hạn chế bán vũ khí cho Arab Saudi vì vương quốc này không kích Yemen, gây ra thảm họa mà Liên Hợp Quốc mô tả là tồi tệ nhất thế giới, CNN ngày 23/11 đưa tin.

 

CIA nghe lén được cuộc gọi Thái tử Arab Saudi ra lệnh giết Khashoggi?

Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) có đoạn ghi âm cuộc gọi khi Thái tử Arab Saudi ra lệnh giết nhà báo Khashoggi, tờ Hurriyet Daily News của Thổ Nhĩ Kỳ ngày 22/11 đưa tin.

 

Arab Saudi tuyên bố không được phép điều tra Thái tử

Những lời kêu gọi điều tra Thái tử Mohammed bin Salman về vụ giết nhà báo Khashoggi là vượt “lằn ranh đỏ”, Straitstimes dẫn tuyên bố ngày 21/11 của Ngoại trưởng Arab Saudi Adel al-Jubeir cho hay.



Tin khác