Tăng thuế: Có lợi trước mắt nhưng hệ lụy lâu dài

07:49 01/02/2018

Để giải bài toán hụt thu ngân sách khi thuế xuất nhập khẩu giảm, Bộ Tài chính tính đến việc điều chỉnh tăng thuế. Tuy nhiên theo các chuyên gia việc tăng thuế chỉ đảm bảo đủ bù đắp trước mắt nhưng để lại hệ lụy lâu dài.

tang-thue-co-loi-truoc-mat-nhung-he-luy-lau-dai
Tăng thuế có lợi cho nguồn thu trước mắt nhưng ảnh hưởng lớn đến tăng trưởng kinh tế. Ảnh minh họa

Trong báo cáo định hướng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật thuế Giá trị gia tăng, thuế Thu nhập doanh nghiệp, thuế Thu nhập cá nhân và thuế Tài nguyên, bổ sung thuế Tiêu thụ đặc biệt với sản phẩm nước ngọt Bộ Tài chính cho biết, qua tham khảo kinh nghiệm quốc tế cho thấy trong bối cảnh nợ công tăng cao, nhiều quốc gia kể cả các nước phát triển có xu hướng cơ cấu lại thu ngân sách nhà nước theo hướng tăng cường nguồn thu từ thuế gián thu.

Cụ thể, với thuế suất thuế Giá trị gia tăng Bộ Tài chính đã đề nghị nâng mức thuế theo hai phương án là tăng từ 10% lên 12% kể từ ngày 1/1/2019 hoặc tăng theo lộ trình lên 12% từ ngày 1/1/2018 và 14% từ ngày 1/1/2021. Bổ sung thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt với mức thuế 10%, thay đổi cách tính thuế thu nhập cá nhân…

Trao đổi với phóng viên về định hướng điều chỉnh các luật thuế của Bộ Tài chính Chuyên gia kinh tế - TS Bùi Trinh nêu quan điểm, thu thuế phải đảm bảo tính lâu dài và công bằng, minh bạch. Việc Bộ Tài chính đề xuất tăng thuế trong thời điểm này là không nên đặc biệt có việc bổ sung thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt là vô lý.

TS Bùi Trinh phân tích, hiện nay thuế Giá trị gia tăng (VAT) của Việt Nam đang ở ngưỡng trung bình so với khu vực và các nước lân cận. Cụ thể, thuế VAT của Việt Nam thấp hơn Đài Loan (thuế VAT 5%), Malaysia (thuế VAT 6%, Singapore và Thái Lan (thuế VAT 7%). Một số nước đang có mức thuế VAT bằng với Việt Nam là Indonesia, Campuchia, Lào, Hàn Quốc. Chỉ có hai nước gần Việt Nam có mức thuế suất cao hơn Việt Nam là Trung Quốc 17% và Philippines là 12%.

so-von-dau-tu-fdi-giam-khong-viec-gi-phai-lo-ngai
TS Bùi Trinh cho rằng, tTăng thuế có lợi trước mắt nhưng nhiều hệ lụy về lâu dài.

Theo TS Bùi Trinh, tăng thuế có thể có lợi trước mắt nhưng lâu dài thì có nhiều hệ lụy. Khi tăng thuế VAT và giảm thuế thu nhập thì người dân sẽ phải gánh thuế, có thể nói là đứng về phía người giàu, chia nghĩa vụ thuế lên toàn dân.

“Tăng thuế VAT từ 10 -12% không chỉ tác động trực tiếp vào các mặt hàng tiêu dùng mà còn tác động gián tiếp qua nhiều nhóm hàng và dịch vụ. Việc tăng thuế VAT làm hạn chế tiêu dùng và mâu thuẫn với các chính sách của Chính phủ về kích thích tiêu dùng. Người dân giảm chi tiêu dẫn tới tiêu thụ hàng hóa giảm, doanh nghiệp buộc phải giảm sản xuất, khi đó nhiều người lao động bị mất việc làm”, TS Bùi Trinh cho biết.

Chung quan điểm, chuyên gia kinh tế - TS Nguyễn Trí Hiếu chỉ ra thuế VAT tăng sẽ khiến người dân chi tiêu ít đi, buộc thắt lưng buộc bụng khi giá hàng hóa tăng. Tăng VAT 10% lên 12% là rất lớn vì không chỉ tác động trực tiếp vào các mặt hàng tiêu dùng mà còn tác động gián tiếp qua nhiều nhóm hàng và dịch vụ khác.

Như vậy, việc tăng thuế VAT sẽ dẫn tới hiệu ứng ngược: Nhà nước tăng thu được số tiền thuế trước mắt nhưng lại thất thu về sau. Khi sức mua tiêu dùng giảm, doanh nghiệp giảm sản xuất, giảm doanh thu dẫn đến nguồn thu thuế thu nhập doan nghiệp giảm. Tức lợi trước mắt, thiệt hại lâu dài.

Do vậy, để tăng nguồn thu từ thuế thì việc cần làm là phải tạo điều kiện cho xã hội phát triển, doanh nghiệp phát triển và người dân có thu nhập cao hơn. Chứ không phải cứ chăm chăm tăng thuế.

Trong sắc thuế sửa đổi đáng nói nhất là đánh thuế tiêu thụ đặc biệt 10% với nước ngọt, mức thuế này tương đương với mức thuế đối với sản phẩm như bia, rượu, thuốc lá. TS Bùi Trinh cho rằng, đây đề xuất thuế vô lý mang tính tận thu.

TS Bùi Trinh chỉ rõ nếu các dự luật thuế của Bộ Tài chính được thông qua, người tiêu dùng sẽ phải trả thuế tương ứng với 22% trị giá của mỗi sản phẩm nước ngọt (bao gồm 12% thuế giá trị gia tăng và 10% thuế tiêu thụ đặc biệt). Như vậy có nghĩa 1 chai nước ngọt giá 10.000 đồng có đến 2.200 đồng tiền thuế VAT và tiêu thụ đặc biệt.

Lý do Bộ Tài chính đánh thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt vì cho rằng nước ngọt gây ra béo phì nên đưa vào diện hạn chế sử dụng. Tuy nhiên đây là cách lý giải không thuyết phục bởi ngay cả những nước phát triển đang đối mặt với tỷ lệ người béo phì tăng nhanh như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đức, Úc, New Zealand, Canada,... cũng không áp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước ngọt.

“Có nhiều nguyên nhân và yếu tố khác nhau liên quan nguy cơ béo phì và bệnh tiểu đường, áp thuế đối với nước ngọt không phải là giải pháp để giảm hay ngăn chặn các căn bệnh này. Nói thẳng ra chúng ta thiếu ngân sách nên cố tìm lý do để tăng thu. Trong khi thuế tiêu thụ với nước ngọt sẽ gây ra những ảnh hưởng tiêu cực với ngành công nghiệp nước giải khát”, TS Bùi Trinh cho biết.

Để cảnh báo tác hại sản phẩm nước ngọt ông Trinh cho rằng có thể sử dụng những biện pháp quy định về nhãn mác của các sản phẩm thức ăn và đồ uống hoặc đưa ra các cảnh báo về lượng đường trong các sản phẩm.

Theo TS Bùi Trinh chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nước ngọt được một số nước như Đan Mạch và Indonesia áp dụng nhưng đều đã phải bãi bỏ do không có hiệu quả. Thái Lan và Brunei đã áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt trong nhiều năm, nhưng tỷ lệ người bị béo phì, mắc bệnh tiểu đường ở các quốc gia này vẫn liên tục tăng.

 

Tổng cục Thuế kiến nghị 'xử lý' khoản nợ thuế không có khả năng thu

Mặc dù đã thu hồi hơn 44.000 tỷ đồng nợ thuế từ năm 2016 chuyển sang nhưng Tổng cục trưởng Tổng cục Thuế Bùi Văn Nam cho biết, số thuế tính tới cuối năm 2017 vẫn là hơn 73.000 tỷ đồng.

 

Nghịch lý thuế giảm giá xe lại tăng

Đầu năm 2018 cho dù hàng loạt các chính sách thuế mới liên quan đến hoạt động nhập khẩu, lắp ráp, kinh doanh ô tô được điều chỉnh giảm nhưng giá xe lại tăng so với thời điểm cuối năm 2017.

 

Đề xuất thay đổi cách tính thuế thu nhập cá nhân: Thu ngân sách phải nghĩ đến người dân

Chuyên gia kinh tế cho rằng, cách tính thuế thu nhập cá nhân theo đề xuất của Bộ Tài chính mới chỉ thu ngân sách, chưa nghĩ đến người dân.

 

 



Tin khác