Tôm Việt Nam bị áp thuế chống bán phá giá kỷ lục

Mỹ áp thuế chống bán phá giá tôm Việt Nam ở mức kỷ lục 35,29%

Rạng sáng ngày 7-6 (theo giờ Việt Nam), Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) đã công bố kết quả sơ bộ trong đợt rà soát hành chính lần thứ 19 (POR19) về thuế chống bán phá giá với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam, áp dụng cho giai đoạn từ 1-2-2023 đến 31-1-2024.

Theo đó, Công ty Thông Thuận, bao gồm cả chi nhánh tại Cam Ranh, được xác định không vi phạm bán phá giá với biên độ thuế bằng 0%. Ngược lại, Công ty STAPIMEX bị áp dụng mức thuế sơ bộ lên đến 35,29% – con số cao nhất từng được đưa ra trong gần hai thập kỷ qua. Mức thuế tương tự cũng được áp dụng cho 22 doanh nghiệp khác thuộc nhóm đủ điều kiện hưởng mức riêng biệt, nhưng không bị kiểm tra bắt buộc.

Điều đáng chú ý là thay vì áp dụng mức trung bình gia quyền từ hai doanh nghiệp bắt buộc như thường lệ, DOC lần này áp dụng mức thuế của một bị đơn duy nhất (STAPIMEX) cho nhóm còn lại. Diễn biến này đã gây ra sự bất ngờ và lo lắng sâu sắc trong cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu tôm Việt Nam.

Doanh nghiệp nghi ngờ có sai sót trong đánh giá

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết các thành viên hoàn toàn không lường trước mức thuế cao đột biến này. Trong suốt 19 năm kể từ khi Việt Nam bị kiện bán phá giá tôm tại Mỹ, chưa từng có trường hợp nào bị áp thuế sơ bộ ở mức hai con số như hiện tại.

Trường hợp của STAPIMEX khiến nhiều người liên tưởng đến tiền lệ ở kỳ POR12, khi Công ty FIMEX từng bị áp thuế sơ bộ 25,76% do lỗi trong tính toán, trước khi được điều chỉnh xuống còn 4,58% ở kết quả cuối cùng. Từ đó, VASEP đặt nghi vấn về tính chính xác trong phương pháp xác định mức thuế lần này và cho rằng đã có nhầm lẫn hoặc sai lệch dữ liệu từ cả hai phía.

STAPIMEX được cho là đã chuẩn bị kỹ lưỡng và minh bạch trong hồ sơ, sổ sách để đảm bảo được đánh giá khách quan và công bằng. Do đó, việc doanh nghiệp này bị áp mức thuế cao đột biến là điều bất thường và cần được xem xét lại.

Đại diện VASEP bày tỏ hy vọng rằng trong kết quả cuối cùng, dự kiến công bố vào tháng 12-2025, DOC sẽ điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế, phản ánh đúng rằng doanh nghiệp Việt không hề bán phá giá vào thị trường Mỹ.

Tác động lan rộng đến toàn chuỗi ngành tôm

Dù kết luận sơ bộ chưa có hiệu lực, nhưng phản ứng của thị trường đã diễn ra nhanh chóng. Nhiều đối tác nhập khẩu tại Mỹ bắt đầu tỏ ra thận trọng, trì hoãn hoặc giảm quy mô các đơn hàng với doanh nghiệp Việt Nam. Điều này khiến các nhà xuất khẩu trong nước gặp khó khăn, ảnh hưởng dây chuyền đến người nuôi tôm và các mắt xích trong chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh chính sách thuế cao được chính quyền Donald Trump tái khởi động nhằm vào hàng hóa nhiều quốc gia, ngành tôm Việt Nam đứng trước thách thức lớn khi thị trường Mỹ vẫn chiếm tỷ trọng xuất khẩu lớn nhất. Bất kỳ rào cản nào từ phía Mỹ đều có thể gây tác động nghiêm trọng tới toàn ngành.

Hiện VASEP và các doanh nghiệp liên quan đang khẩn trương thu thập thông tin, làm rõ các sai lệch trong dữ liệu để chuẩn bị hồ sơ phản biện, nhằm đảm bảo lợi ích chính đáng cho ngành tôm Việt Nam trong kỳ rà soát cuối cùng.