Mượn 'gió' Mỹ, 'thuyền' Nga - Trung Quốc ra khơi xa? (Kỳ 1)

07:00 16/06/2018

Cảnh ngộ chung cùng chịu sức ép gia tăng từ phía Mỹ đang khiến Nga và Trung Quốc ngày càng xích lại gần nhau. Tuy nhiên liệu hai nước có liên minh với nhau không đang là một câu hỏi lớn được các chuyên gia phân tích.

Vào tháng sáu này, Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc gặp mặt, đánh dấu lần thứ 25 hai nhà lãnh đạo gặp nhau trong vòng năm năm qua. Trong bối cảnh một cuộc chiến thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc sắp nổ ra, cuộc gặp này được cho là điểm khởi đầu của một giai đoạn mới trong quan hệ Nga – Trung Quốc? Liệu Trung Quốc có từ bỏ chủ trương ngoại giao không liên minh của mình? Chắc chắn viễn cảnh này có thể xảy ra khi cả hai quốc gia đều có đối thủ chung là Mỹ.

tong-thong-trump-dang-ngay-cang-cung-co-quan-he-nga-trung-quoc-phan-1
Tổng thống Nga và Chủ tịch Trung Quốc

Hai quốc gia cùng chung cảnh ngộ

Mỹ đang là một mối đe dọa lớn về kinh tế và an ninh đối với cả Nga và Trung Quốc. Vào ngày 18/05, Mỹ và Trung Quốc đã đạt được một thỏa thuận tạm hoãn cuộc chiến tranh thương mại đang chuẩn bị nổ ra. Đây là bước đột phá đạt được sau khi ông Lưu Hạc, Phó thủ tướng Trung Quốc sang thăm Washington.

Tuy nhiên đến ngày 29/05 vừa qua, chính quyền Tổng thống Donald Trump lại tuyên bố sẽ áp đặt 25% thuế lên các loại hàng hóa của Trung Quốc với tổng trị giá 50 tỉ đô la Mỹ sau ngày 15/06. Điều này đã khiến Trung Quốc tức giận. Trước đó, Tổng thống Trump cũng tuyên bố sẽ đánh 25% thuế vào các loại màn hình cảm ứng, thép, thiết bị y tế, các bộ phận và linh kiện máy bay, pin và các loại hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc khác. Trung Quốc cũng tuyên bố sẽ thực hiện các biện pháp trả đũa tương xứng.

Về an ninh và chính trị, Mỹ cũng gây ra một số thách thức nhất định đối với Trung Quốc, trong số đó có vấn đề Đài Loan. Vấn đề Đài Loan là một ưu tiên thuộc phạm trù lợi ích cốt lõi của Trung Quốc. Tuy nhiên gần đây, Mỹ cũng đang cản trở “chính sách một Trung Quốc” của quốc gia này. Vấn đề Đài Loan là một trong những nền tảng của quan hệ Mỹ-Trung từ năm 1979 đến nay. Bên cạnh thỏa thuận bán vũ khí mới cho Đài Loan, chính quyền Mỹ còn thông qua Dự luật “Thăm viếng Đài Loan” để khuyến khích các quan chức cấp cao của Mỹ đến khu vực này. Tổng thống Donald Trump sẽ sớm ký thông qua để biến những dự luật này thành đạo luật chính thức, điều này càng làm Trung Quốc tức giận giữa những căng thẳng về thương mại đang diễn ra. Đó là chưa kể đến chuyện tàu chiến Mỹ vẫn tiếp tục tuần tiễu trên Biển Đông, trong khi những tranh cãi, đối đầu của hai quốc gia này trên vùng Biển Đông còn chưa hề hạ nhiệt trong những năm vừa qua.

Quan hệ Nga – Mỹ cũng ở trong hoàn cảnh tương tự. Mối quan hệ giữa hai nước này đã xấu đi trầm trọng kể từ sau cuộc khủng hoảng Ukraine khi Nga sát nhập Crimea vào năm 2014. Các quốc gia phương Tây, dẫn đầu bởi Mỹ đã áp đặt những đòn trừng phạt kinh tế đối với Nga, ví dụ như đuổi Nga ra khỏi nhóm G8. Chính quyền Washington cũng nhằm vào các tổ chức và các doanh nhân Nga, củng cố đòn trừng phạt với các ngành công nghiệp năng lượng, quốc phòng và tài chính. Mỹ cũng cản trở các ngân hàng của Nga hoạt động tại các thị trường phương Tây.

Chính quyền Donald Trump cũng tiếp tục xu hướng này. Vào ngày 6/4 vừa qua, Bộ Ngân khố Mỹ lại tiếp tục giáng những đòn tấn công vào tài sản của bảy nhân vật quyền lực, cùng với 17 quan chức cấp cao của Nga trong đó có con rể cũ của Tổng thống Putin. Mỹ cũng tuyên bố trục xuất 60 nhà ngoại giao và nhân viên tình báo của Nga, cũng như đóng cửa Lãnh sự quán Nga ở Seattle vào ngày 26/3/2018. Đây là động thái của Mỹ trước cáo buộc Nga có dính líu đến vụ đầu độc một điệp viên ở Anh.

Căng thẳng của Nga và Washington cũng trở nên tồi tệ hơn khi nhắc đến vấn đề Trung Đông. Sau khi cáo buộc chính phủ Syria sử dụng vũ khí hóa học, chính quyền Donald Trump đã tiến hành một cuộc tấn công trừng phạt vào các căn cứ quân sự của Syria do Nga bảo vệ với sự tham gia của Anh và Pháp. Ông Putin đã lên án những hành động của Mỹ là một sự tấn công vô cùng hung hăng.

tong-thong-trump-dang-ngay-cang-cung-co-quan-he-nga-trung-quoc-phan-1
Mối quan hệ Nga - Trung đang tiến triển tốt đẹp

Quan hệ Nga – Trung được thắt chặt

Những tiến triển mới trong quan hệ Nga – Trung diễn ra trên nền tảng quan hệ vốn đã tích cực trong một thời gian dài. Trung Quốc nhìn nhận mình có lợi ích ngày càng tương đồng với lợi ích của Nga. Sau khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền vào năm 2013, quan hê đối tác chiến lược Nga – Trung đã bước vào một giai đoạn mới, khi Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin tuyên bố có mối quan hệ gần gũi cả về công việc lẫn về mặt riêng tư.

Để gìn giữ và thúc đẩy mối quan hệ gần gũi giữa hai nhà lãnh đạo, kể từ năm 2014, Văn phòng Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và Văn phòng Tổng thống Nga đã xây dựng cơ chế tiến hành tổ chức các cuộc gặp mặt thường niên để tạo cơ hội giao lưu giữa hai nước. Bên cạnh những chuyến thăm định kỳ giữa hai nhà lãnh đạo cao nhất, những chuyến trao đổi đoàn cấp cao khác cũng trở thành một hoạt động thường xuyên.

Gần đây nhất, vào ngày 01/04, Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phượng Hòa đã có chuyến thăm Nga, sau đó ngày 05/04, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị cũng có cuộc hội kiến với Tổng thống Putin. Bộ trưởng Ngụy Phượng Hòa đánh giá chuyến đi của mình nhằm mục đích thể hiện sự liên kết quân sự gần gũi giữa Nga và Trung Quốc, trong bối cảnh cả hai nước có cùng mối quan ngại chung là Mỹ. Theo tờ South China Morning Post, Bộ trưởng Ngụy Phượng Hòa cho biết trên cương vị tân Bộ trưởng Quốc phòng của Trung Quốc, chuyến thăm Nga của ông sẽ là minh chứng để thế giới nhận thấy sự phát triển cao độ trong quan hệ song phương Nga – Trung và thấy được quyết tâm mạnh mẽ trong củng cố hợp tác chiến lược của quân đội Trung Quốc. Chuyến đi này cũng để cho Mỹ thấy được mối quan hệ chặt chẽ, gần gũi của quân đội hai nước.

Bên cạnh mối quan hệ chính trị ngày càng được củng cố, quan hệ kinh tế Nga – Trung Quốc cũng đang tiến triển rực rỡ. Sự tương thích và bổ trợ lẫn nhau về kinh tế đang tạo điều kiện cho các mối liên kết lâu dài. Đối với Nga, Trung Quốc là một thị trường và là một nguồn vốn đầu tư quan trọng trong bối cảnh Nga đang gặp khó khăn bởi các lệnh trừng phạt của Mỹ. Đối với Trung Quốc, nguồn cung cấp năng lượng ổn định của Nga đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự tăng trưởng kinh tế của quốc gia này. Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong tám năm liền. Vào năm 2017, thương mại song phương giữa hai quốc gia đạt giá trị 84.07 tỉ đô la Mỹ, tăng 20.8%.

Trong khi đó, cả hai bên đang tạo một bầu không khí thân thiện trong một nỗ lực xua tan quan ngại của cộng đồng quốc tế về sự thay đổi cán cân quyền lực giữa hai nước. Nga cũng tham gia vào sáng kiến Vành đai-Con đường của Trung Quốc và đã liên kết sáng kiến này đến chiến lược Liên minh kinh tế Âu – Á của mình. (Còn tiếp)

Theo Tiến sĩ Weilai, thuộc Đại học An Huy, Trung Quốc, giảng viên thỉnh giảng tại Đại học John Hopkins, Mỹ. Bài viết được đăng tải trên trang The Diplomat.

 

Nga - Trung quyết tâm xích lại gần nhau 'đun nóng chảy' Bắc Cực

Ngay từ năm 2003, ý tưởng về "siêu cường" quân sự NATO-Nga cùng liên minh, có khả năng chống lại Trung Quốc, đã thúc đẩy Bắc Kinh lôi kéo Moscow càng sớm càng tốt.

 

Ông Putin xác nhận lời mời lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un thăm Nga

Tổng thống Nga Putin chính thức xác nhận lời mời nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong un thăm Nga. Ông cho biết, chuyến thăm có thể được tổ chức một cách riêng biệt, không bị ràng buộc với sự kiện quốc tế.

 

Trung Quốc nói sẽ ‘đấu tới cùng’ với Mỹ nếu có chiến tranh thương mại

Ngày 3/5, ngay trước khi phái đoàn Mỹ tới Bắc Kinh, tờ Bưu điện Hoa nam Buổi sáng (Hồng Kông) dẫn lời 1 quan chức cấp cao của chính phủ Trung Quốc cho hay, Bắc Kinh sẽ không cúi đầu trước những áp lực của Mỹ, ngược lại sẽ đấu tới cùng với Mỹ nếu xảy ra chiến tranh thương mại giữa 2 nước.

 



Tin khác