Triển khai hàng loạt dự án BT: Doanh nghiệp lợi, Nhà nước 'thiệt đơn, thiệt kép'?

16:16 26/06/2018

Mới đây, Hà Nội đã đồng ý đổi cho doanh nghiệp hàng trăm ha đất của thành phố để làm đường nội đô. Điều này đã dấy lên trong dư luận nhiều băn khoăn, nghi ngại.

Đổi hàng trăm ha đất làm 5 tuyến đường

UBND TP Hà Nội vừa đồng ý đổi hàng trăm ha đất cho doanh nghiệp để làm đường trong nội đô theo hình thức BT (xây dựng - chuyển giao).

Cụ thể, dự án thứ nhất là tuyến đường dài 2,85 km, mặt cắt 30 m từ Lê Trọng Tấn đến đường Vành đai 3 với kinh phí dự kiến 1.404 tỉ đồng. Đối ứng cho dự án này, Hà Nội sẽ dành 39,8 ha đất tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm để thanh toán cho doanh nghiệp. Dự án này được Hà Nội giao cho liên danh Công ty CP Phát triển nhân lực LOD và Công ty TNHH Phát triển Bắc Việt đầu tư, thời gian triển khai từ năm 2018 đến 2020.

Thứ hai là dự án tuyến đường Minh Khai - Vĩnh Tuy - Yên Duyên, dài hơn 1,6 km, mặt cắt 40-47,5m với tổng vốn đầu tư 1.373 tỉ đồng. Đổi lại, Hà Nội cho DN đầu tư thực hiện tuyến đường này khai thác gần 60 ha đất tại nhiều vị trí đắc địa ở hai quận Hoàng Mai và Hai Bà Trưng. Thời gian thực hiện từ quý IV/2017 đến quý II/2019. Dự án do Công ty CP Đầu tư phát triển hạ tầng và đô thị Vĩnh Hưng thực hiện.

trien-khai-hang-loat-du-an-bt-doanh-nghiep-loi-nha-nuoc-thiet-don-thiet-kep
Dự án đường trên cao Vĩnh Tuy-ngã tư Sở có tổng vốn đầu tư gần 9.460 tỉ đồng. Ảnh: PLO.

Thứ ba là tuyến đường dài 2,6 km, mặt cắt 40 m từ trung tâm quận Hoàng Mai đến đê sông Hồng với kinh phí dự kiến gần 1.000 tỉ đồng. Đầu tư xây dựng dự án này, doanh nghiệp sẽ được TP giao khai thác khu đất rộng 20ha tại trung tâm quận Hoàng Mai.

Dự án thứ tư là đường kết nối khu đô thị và khu dân cư quận Hà Đông gồm nhiều tuyến đường với tổng chiều dài 12,54 km, kinh phí dự kiến 1.961 tỉ đồng. Đổi lại, Hà Nội sẽ giao cho doanh nghiệp khoảng 68 ha đất để kinh doanh BĐS. Dự án do liên danh Công ty Cổ phần Đầu tư Văn Phú - INVEST và Công ty Cổ phần Đầu tư Hải Phát thực hiện.

Khẳng định công khai, minh bạch?

Đáng nói, khi cho doanh nghiệp đầu tư các dự án nói trên, TP Hà Nội không tổ chức đấu thầu công khai mà phần lớn do các doanh nghiệp tự đề xuất và được UBND TP chấp thuận. Điều này đã khiến dư luận đặt nghi vấn về việc có hay không lợi ích nhóm khi doanh nghiệp được chỉ định thầu dự án BT và thu về vài chục ha đất trong quỹ đất vốn đang trở nên ngày một “hiếm hoi” của thành phố.

Đây là một trong những sai phạm đã được Thanh tra Chính phủ chỉ ra vào năm 2017 khi ban hành kết luận đối với 15 dự án giao thông, môi trường đầu tư theo hình thức BT tại Hà Nội.

Theo đó, trong 15 dự án “đổi đất lấy hạ tầng” mà Hà Nội triển khai có đến 14 dự án được chỉ định thầu. Có trường hợp tính toán sai chi phí đầu tư, làm tăng tổng vốn đầu tư khiến Nhà nước có nguy cơ thiệt hại hàng ngàn tỉ đồng mà đến nay hậu quả vẫn chưa được khắc phục…

Chiều 24/6, Sở KH&ĐT TP Hà Nội đã có văn bản giải thích về việc TP Hà Nội vừa đồng ý đổi khoảng 700 ha đất lấy năm tuyến đường tại khu vực nội đô gây xôn xao dư luận trong thời gian qua.

trien-khai-hang-loat-du-an-bt-doanh-nghiep-loi-nha-nuoc-thiet-don-thiet-kep
Sở KH&ĐT khẳng định công khai minh bạch khi thực hiện các dự án BT. Ảnh minh họa

Theo đó, văn bản xác nhận Hà Nội đã đồng ý cho các nhà đầu tư triển khai xây dựng năm tuyến đường tại nội đô theo hình thức hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao). Đổi lại, TP sẽ giao cho nhà đầu tư khoảng 700 ha đất tại nhiều khu vực khác nhau.

Sở KH&ĐT khẳng định việc đầu tư các tuyến đường tuân thủ quy định của pháp luật, công khai, minh bạch… “Đây là các dự án đã được nghiên cứu trong giai đoạn từ năm 2009 đến 2015, đã được UBND TP Hà Nội báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ đồng ý chủ trương thực hiện theo hình thức BT và cho phép chỉ định nhà đầu tư đàm phán trực tiếp hợp đồng BT” - văn bản nêu.

Đặc biệt, Sở KH&ĐT TP Hà Nội cho rằng diện tích đất giao cho các dự án làm đường trên chỉ để nhà đầu tư lập nghiên cứu quy hoạch và họ chỉ được khai thác một phần diện tích đất đó. “Thực tế, bình quân nhà đầu tư chỉ được khai thác khoảng 26% tổng diện tích đất được giao để hoàn vốn cho công trình BT”, Sở KH&ĐT TP Hà Nội khẳng định.

Tuy nhiên, nhiều người cho rằng cách lý giải của Sở KH&ĐT không thuyết phục.Vì thực tế, việc thực hiện các dự án BT đang tồn tại nhiều bất cập đã được các cơ quan chức năng chỉ rõ và kết luận.

Ai được lợi từ dự án BT?

Tại văn bản gửi đến Văn phòng Trung ương Đảng, Văn phòng Chủ tịch Nước và các cơ quan ban ngành, Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) cho rằng việc chỉ định nhà thầu, nhà đầu tư dự án BT, PPP, BOT có thể sẽ tạo điều kiện cho nhóm đối tượng này được hưởng lợi "kép" 2 lần như mong muốn. Đó là khi nhận thầu thi công công trình và khi đầu tư kinh doanh các khu đất đối ứng ở các địa điểm đắc địa và đã được tăng cường hệ thống hạ tầng giao thông.

Ngoài ra, Chủ tịch HoREA cho rằng, việc chỉ định nhà thầu, nhà đầu tư các dự án BT, PPP, BOT còn khiến cho tính minh bạch, bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh của môi trường kinh doanh bị sụt giảm, tác động tiêu cực đến niềm tin của nhà đầu tư trong nước, nước ngoài, và có thể gây thiệt hại ngân sách nhà nước (vì nguồn đất đối ứng trả cho nhà thầu cũng là tài sản công, cũng là tiền ngân sách), và gây quan ngại cho xã hội.

Về lý thuyết thì các dự án BT sẽ mang lại lợi ích cho hạ tầng đô thị, đồng bộ hạ tầng, thay đổi diện mạo thành phố. Song với cách làm như hiện nay, người được lợi nhiều nhất không ai khác lại là chủ đầu tư. Có thể thấy, các dự án BT đang là một “mảnh đất màu mỡ” để các doanh nghiệp, các nhà đầu tư thâu tóm “đất vàng”.

trien-khai-hang-loat-du-an-bt-doanh-nghiep-loi-nha-nuoc-thiet-don-thiet-kep
Khu nhà ở trên tuyến đường Minh Khai - Vĩnh Tuy - Yên Duyên của Công ty Vĩnh Hưng.

Bên cạnh đó, đây cũng là kênh đầu tư được cho là dễ gây thất thoát cho Nhà nước và tạo điều kiện thuận lợi để phát sinh lợi ích nhóm.

Theo Báo cáo Kiểm toán Nhà nước trình Quốc hội trong kỳ họp thứ 5 ngày 21/5 vừa qua, việc thực hiện các dự án BT đang xảy ra hàng loạt những sai sót thiếu chặt chẽ, minh bạch, tạo lỗ hổng gây thất thoát ngân sách và tài sản công.

Cũng theo báo cáo này, hầu hết các dự án BT đều áp dụng hình thức chỉ định thầu tràn lan và thanh toán cho nhà đầu tư theo hình thức giao đất không đấu giá dẫn đến định giá thấp hơn giá thị trường.

Tại nhiều dự án, Nhà nước phải mua công trình với giá cao hơn và trả phần đất đối ứng nhiều hơn. Trong khi đó, chủ đầu tư vừa được tính giá trị công trình cao hơn và đổi lấy diện tích đất với giá rẻ gấp nhiều lần so với mặt bằng chung. Mặt khác, khi dự án BT được hoàn thành, giá đất tại đó sẽ tăng lên khiến nhà nước một lần nữa trơi vào tình cảnh "thiệt đơn, thiệt kép".

Đồng thời, nguyên tắc ngang giá cũng không được bảo đảm khi quy định về thời điểm giao đất để thanh toán dự án BT và thời điểm giao dự án BT còn bất cập, không rõ ràng, Kiểm toán Nhà nước nhận định.

 

Làm dự án BT: Lã Vọng thu quỹ đất ‘khổng lồ’ 441ha

Thông tin Tập đoàn Lã Vọng được thanh toán 441ha đất khi chi ra số tiền 8.800 tỷ đồng để làm dự án BT đã khiến dư luận dấy lên nhiều nghi vấn. Tính ra, Lã Vọng chỉ phải mua mỗi m2 với giá 2 triệu đồng.

 

Thực hiện dự án BT, Hà Nội lại ‘bán rẻ’ 2,3 triệu đồng/m2 đất

TP Hà Nội giao Công ty CP Đầu tư phát triển Hạ tầng và Đô thị Vĩnh Hưng đầu tư thực hiện tuyến đường Minh Khai-Vĩnh Tuy-Yên Duyên dài 1,65km. Đổi lại, doanh nghiệp này sẽ được TP thanh toán bằng 60 ha đất.

Tin khác