Tỷ phú Trịnh Văn Quyết có thể đối diện mức án 7 năm tù?

Vì sao ông Trịnh Văn Quyết bị bắt?

Tin tức tỷ phú Trịnh Văn Quyết - Chủ tịch Tập đoàn FLC bị Bộ Công an khởi tố, bắt giam về hành vi "Thao túng thị trường chứng khoán", "Che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán", thu hút sự quan tâm của dư luận.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C01) cho rằng, hành vi của ông Trịnh Văn Quyết - Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty CP Tập đoàn FLC đã đủ yếu tố cấu thành tội "Thao túng thị trường chứng khoán", quy định tại Điều 211 Bộ luật Hình sự.

Ông Trịnh Quyết bị khởi tố, bắt giam liên quan đến vụ việc xảy ra ngày 10/1/2022. Theo cơ quan Công an, việc này gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư, ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Sự cố khiến vị tỷ phú 47 tuổi bị bắt xảy ra trong phiên giao dịch ngày 10/1. Tại phiên đó cổ phiếu FLC tăng kịch trần lên 24.100 đồng/cổ phiếu, kích thích nhà đầu tư ồ ạt mua vào vì kỳ vọng giá tiếp tục tăng.

Tuy nhiên, đến khoảng 14h chiều cùng ngày, khi hệ thống giao dịch của HoSE gặp trục trặc, cổ phiếu FLC bất ngờ đảo chiều giảm kịch sàn khiến những nhà đầu tư nắm cổ phiếu này hết sức hoang mang. Đáng chú ý, khối lượng khớp lệnh của FLC trong phiên này cao kỷ lục, tới hơn 135 triệu cổ phiếu.

Chiều tối cùng ngày, trên website Tập đoàn FLC xuất hiện một bản đăng ký giao dịch của ông Trịnh Văn Quyết ký ngày 5/1 nhưng không có dấu mộc, với nội dung đăng ký bán 175 triệu cổ phiếu FLC, tổng giá trị giao dịch dự kiến theo mệnh giá là 1.750 tỷ đồng. Thời gian giao dịch dự kiến từ ngày 10 - 17/1. Mục đích giao dịch là cơ cấu tài sản. Phương thức giao dịch thỏa thuận hoặc khớp lệnh.Theo thông báo, sau khi bán, ông Quyết giảm tỉ lệ sở hữu cổ phiếu FLC từ 30,34% (215 triệu cổ phiếu) còn 5,7% (40,4 triệu cổ phiếu).

Tuy nhiên, sau đó văn bản này trên website của FLC được chỉnh lại thành ngày ký là 10/1 và thời gian đăng ký giao dịch là từ 14/1 chứ không phải 10/1 như văn bản trước đó. Cả 2 văn bản này đều chưa được đăng tải trên website của Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE) theo quy định.

Ngày 18/1, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã ban hành quyết định về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán đối với ông Trịnh Văn Quyết.

Theo đó, ông Trịnh Văn Quyết bị phạt tiền 1,5 tỷ đồng, căn cứ quy định tại khoản 3, điều 5, điểm h, khoản 5, điều 33 nghị định số 156 năm 2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán.

Ông Trịnh Văn Quyết đã bán 74,8 cổ phiếu FLC vào ngày 10/1 nhưng không báo cáo về việc dự kiến giao dịch.

Ngoài ra, ông Trịnh Văn Quyết còn bị áp dụng hình thức xử phạt bổ sung là đình chỉ hoạt động giao dịch chứng khoán 5 tháng, quy định tại điểm b, khoản 7, điều 33 nghị định số 156/2020/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung theo quy định tại khoản 27, điều 1 nghị định số 128/2021/NĐ-CP.

Tại sao ông Trịnh Văn Quyết đã bị phạt hành chính vẫn bị khởi tố?

Dưới góc độ pháp lý, Tiến sĩ - Luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho hay: Việc ông Quyết bị khởi tố, bị bắt về tội danh thao túng thị trường chứng khoán là khá bất ngờ với nhiều cười bởi trước đó ông quyết đã bị xử phạt hành chính.

"Trước đó cơ quan chức năng xác định ông Quyết đã có hành vi bán cổ phần nhưng không thông báo, công khai theo quy định pháp luật và đã bị xử phạt hành chính về hành vi này. Về nguyên tắc là một hành vi vi phạm pháp luật chỉ bị xử lý một lần. Nếu hành vi vi phạm mà bị xử phạt hành chính rồi thì sẽ không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Trường hợp xử lý hình sự thì phải hủy bỏ quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Bởi vậy, trong vụ việc này cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi vi phạm của ông Quyết là hành vi nào, hành vi này đã từng bị cơ quan chức năng nào xử lý hay chưa? Trong trường hợp hành vi đã bị xử phạt hành chính nhưng cơ quan chức năng xác định việc xử phạt hành chính là không đúng, hành vi có dấu hiệu cấu thành tội phạm thì phải hủy bỏ quyết định xử phạt hành chính trước khi khởi tố vụ án hình sự" - Luật sư Cường phân tích.

Ông Trịnh Văn Quyết có thể đối diện án 7 năm tù?

Luật sư Cường cho biết: Để tránh trường hợp những người này thao túng thị trường chứng khoán thì pháp luật đã có những quy định nhằm quản lý thị trường này, tạo ra sự minh bạch, công bằng, bình đẳng trong thị trường. Bởi vậy hành vi vi phạm pháp luật trong thị trường chứng khoán có thể tác động tiêu cực đến thị trường, xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của các nhà đầu tư ảnh hưởng đến công tác quản lý nhà nước.

Trường hợp hành vi thao túng thị trường chứng khoán mà thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1.000.000.000 đồng trở lên thì người vi phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều 211 bộ luật hình sự.

Cụ thể tội danh và hình phạt được bộ luật hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 quy định như sau:

Điều 211. Tội thao túng thị trường chứng khoán

1. Người nào thực hiện một trong các hành vi sau đây thu lợi bất chính từ 500.000.000 đồng đến dưới 1.500.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1.000.000.000 đồng đến dưới 3.000.000.000 đồng, thì bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

a) Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng với nhau liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo;

b) Thông đồng với người khác đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua bán chứng khoán mà không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu hoặc quyền sở hữu chỉ luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm nhằm tạo giá chứng khoán, cung cầu giả tạo;

c) Liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho loại chứng khoán đó trên thị trường;

d) Giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao túng giá chứng khoán;

đ) Đưa ra ý kiến một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua phương tiện thông tin đại chúng về một loại chứng khoán, về tổ chức phát hành chứng khoán nhằm tạo ảnh hưởng đến giá của loại chứng khoán đó sau khi đã thực hiện giao dịch và nắm giữ vị thế đối với loại chứng khoán đó;

e) Sử dụng các phương thức hoặc thực hiện các hành vi giao dịch khác để tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá chứng khoán.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 4.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 02 năm đến 07 năm:

a) Có tổ chức;

b) Thu lợi bất chính 1.500.000.000 đồng trở lên;

c) Gây thiệt hại cho nhà đầu tư 3.000.000.000 đồng trở lên;

d) Tái phạm nguy hiểm.

3. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

4. Pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:

a) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này, thì bị phạt tiền từ 2.000.000.000 đồng đến 5.000.000.000 đồng;

b) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 5.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng;

c) Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 của Bộ luật này, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;

d) Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 500.000.000 đồng đến 2.000.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định từ 01 năm đến 03 năm hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.

- Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng với nhau liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo;

- Thông đồng với người khác đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua bán chứng khoán mà không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu hoặc quyền sở hữu chỉ luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm nhằm tạo giá chứng khoán, cung cầu giả tạo;

- Liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho loại chứng khoán đó trên thị trường;

- Giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao túng giá chứng khoán;

- Đưa ra ý kiến một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua phương tiện thông tin đại chúng về một loại chứng khoán, về tổ chức phát hành chứng khoán nhằm tạo ảnh hưởng đến giá của loại chứng khoán đó sau khi đã thực hiện giao dịch và nắm giữ vị thế đối với loại chứng khoán đó;

- Sử dụng các phương thức hoặc thực hiện các hành vi giao dịch khác để tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá chứng khoán.

Theo luật sư, một trong những căn cứ để buộc tội là xác định số tiền thu lợi bất chính hoặc số tiền thiệt hại đối với các nạn nhân. Bởi vậy trường hợp cơ quan chức năng xác định có hành vi vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý hình sự và số tiền thu lợi bất chính từ 1.500.000.000 đồng trở lên hoặc gây thiệt hại từ 3.000.000.000 đồng trở lên thì người vi phạm sẽ phải đối mặt với khung hình phạt cao nhất của tội danh này sẽ là phạt tù từ 02 năm đến 07 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 250.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Tội danh này còn có thể áp dụng với pháp nhân thương mại. Trường hợp pháp nhân thương mại phạm tội thao túng thị trường chứng khoán thì mức hình phạt cao nhất là phạt tiền đến 10.000.000.000 đồng. Doanh nghiệp phạm tội còn bị đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc đình chỉ vĩnh viễn. Ngoài ra doanh nghiệp cũng có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung là phạt tiền.

"Vụ án này mới trong giai đoạn điều tra, cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi phạm tội là gì, làm rõ những thiệt hại mà hành vi đã gây ra đối với thị trường và số tiền thu lợi bất chính nếu có. Đây là một vụ việc đáng buồn cho một doanh nhân trẻ thành đạt có nhiều công sức đóng góp cho đất nước trong hoạt động kinh doanh suốt những năm qua. Trường hợp bị kết tội thì những thành tích của ông Quyết trong hoạt động kinh doanh sẽ là các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Khi xét xử những vụ án như thế này cơ quan tố tụng sẽ cân nhắc giữa công và tội, giữa những sai phạm và những thành tích đạt được. Tuy nhiên, trên nguyên tắc là có công thì thưởng, có tội thì phạt.

Hành vi vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý hình sự thì sẽ phải áp dụng chế tài hình sự để xử lý. Hiện nay mới chỉ là giai đoạn đầu của quá trình điều tra, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục các hoạt động điều tra theo quy định của pháp luật để làm sáng tỏ nội dung vụ án, đến nay còn quá sớm để có thể khẳng định ông Quyết có phạm tội hay không, phạm tội như thế nào. Tuy nhiên quyết định khởi tố và tạm giam đối với một doanh nhân trong bối cảnh hiện nay là câu chuyện đáng buồn và đáng tiếc", luật sư Cường nói thêm.