Hà Nội hướng tới đô thị không phát thải: Loại bỏ xe máy chạy xăng dầu trong vành đai 1 từ giữa năm 2026

Theo Chỉ thị số 20 vừa được ban hành ngày 12/7/2025, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu thành phố Hà Nội triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm loại bỏ phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực trung tâm, bắt đầu từ giữa năm 2026.

Chấm dứt xe máy chạy xăng dầu trong Vành đai 1 từ 1/7/2026

Cụ thể, kể từ ngày 1/7/2026, Hà Nội phải đảm bảo không còn xe máy, mô tô chạy bằng xăng dầu lưu thông trong phạm vi Vành đai 1 - khu vực trung tâm vốn đông đúc, ô nhiễm và thường xuyên ùn tắc. Đây được xem là bước đi quan trọng để giảm thiểu phát thải khí nhà kính, cải thiện chất lượng không khí và nâng cao sức khỏe cộng đồng.

Tiếp theo đó, từ ngày 1/1/2028, thành phố sẽ mở rộng phạm vi hạn chế, không chỉ dừng lại ở xe máy mà còn bao gồm cả ô tô cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch trong khu vực từ Vành đai 1 đến Vành đai 2. Đến năm 2030, mục tiêu là cấm hoàn toàn xe cá nhân chạy xăng, dầu trong phạm vi Vành đai 3 - tạo tiền đề để chuyển đổi hoàn toàn sang phương tiện sạch trên toàn thành phố.

Phát triển vùng phát thải thấp, giao thông xanh và cơ sở hạ tầng hỗ trợ

Thành phố Hà Nội được giao nhiệm vụ lập và công bố Đề án vùng phát thải thấp (LEZ) trong quý III/2025. Giai đoạn 2025-2030, vùng LEZ sẽ được thí điểm tại quận Hoàn Kiếm và Ba Đình - những khu vực tập trung nhiều cơ quan hành chính, khách du lịch và hoạt động thương mại. Sau đó, mô hình này sẽ được mở rộng sang các địa bàn khác, với mục tiêu đến năm 2031, vùng phát thải thấp sẽ trở thành quy định bắt buộc tại các khu vực có mức độ ô nhiễm cao.

Để hỗ trợ lộ trình chuyển đổi này, Hà Nội cần xây dựng mạng lưới giao thông công cộng đa phương thức - bao gồm xe buýt điện, tàu điện, kết nối liên hoàn giữa các khu dân cư đông đúc, khu công nghiệp và các điểm trung chuyển lớn. Bên cạnh đó, hệ thống trạm sạc, dịch vụ kỹ thuật cho phương tiện năng lượng sạch cũng sẽ được mở rộng, đảm bảo người dân có thể dễ dàng tiếp cận và sử dụng phương tiện thân thiện với môi trường.

Tăng phí với xe chạy xăng dầu, hỗ trợ phương tiện sạch

Nhằm khuyến khích người dân chuyển đổi sang phương tiện không phát thải, thành phố sẽ áp dụng các chính sách tài chính linh hoạt. Dự kiến, Hà Nội sẽ ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe điện; đồng thời, tăng lệ phí trước bạ, phí đăng ký và giá trông giữ đối với các phương tiện chạy xăng, dầu trong nội đô.

Đáng chú ý, từ quý IV/2025, Hà Nội cũng sẽ thí điểm cấm sử dụng đồ nhựa dùng một lần tại các nhà hàng, khách sạn, quán ăn nằm trong khu vực Vành đai 1 - một động thái nhằm giảm rác thải nhựa, bảo vệ môi trường sống và cảnh quan đô thị.

Siết chặt kiểm soát ô nhiễm, xử lý nghiêm vi phạm

Không chỉ chú trọng đến lĩnh vực giao thông, Chỉ thị 20 còn đặt ra yêu cầu cao trong việc xử lý ô nhiễm môi trường kéo dài tại các đô thị, khu công nghiệp, làng nghề và lưu vực sông. Chính phủ yêu cầu các địa phương chấm dứt tình trạng ô nhiễm không được xử lý dứt điểm trong thời gian dài, đồng thời nâng cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Bộ Công an được giao chủ trì công tác điều tra, xử lý các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật về môi trường, đặc biệt chú trọng đến các hành vi tiêu cực, thiếu trách nhiệm, tham nhũng, gây phức tạp tình hình an ninh trật tự hoặc ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng.

Hoàn thiện hệ thống quan trắc môi trường và dữ liệu quốc gia

Một trong những yêu cầu trọng tâm khác là xây dựng hệ thống quan trắc môi trường tự động, liên tục tại các khu công nghiệp, khu dân cư có nguồn phát thải lớn. Toàn bộ dữ liệu quan trắc sẽ được kết nối với cơ sở dữ liệu môi trường cấp tỉnh, tích hợp vào Cơ sở dữ liệu môi trường quốc gia, và tiến tới liên thông với Trung tâm dữ liệu quốc gia.

Danh sách các cơ sở bắt buộc phải lắp đặt, đã hoặc chưa lắp đặt thiết bị quan trắc sẽ được công bố công khai, minh bạch - nhằm tạo áp lực giám sát từ cộng đồng và thúc đẩy doanh nghiệp tuân thủ.

Ưu đãi đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải, phát triển giao thông không phát thải

Bộ Tài chính được giao nhiệm vụ rà soát, bổ sung chính sách thu phí khí thải đối với phương tiện giao thông; đồng thời xây dựng cơ chế ưu đãi cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải, năng lượng sạch và phát triển giao thông xanh.

Các địa phương và bộ ngành cũng được yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, công nghệ số vào công tác giám sát, cảnh báo và xử lý vi phạm môi trường. Mô hình hợp tác công - tư (PPP) sẽ được đẩy mạnh để thu hút đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật - bao gồm hệ thống xử lý rác thải, nước thải, trạm sạc, bến xe điện và phương tiện công cộng không phát thải.