Thời hạn 1/3 đến gần: Ông Trump sẽ dồn toàn lực đàm phán với Trung Quốc hay sẽ gia hạn thêm lần nữa?

Sau khi quay lại bàn đàm phán tuần này, chính quyền Trump đang chạy đua với thời gian để đạt được thỏa thuận mà họ mong muốn, đồng chứng minh rằng thuế quan là đòn đủ mạnh để buộc Bắc Kinh mở cửa thị trường.

Ông Trump được cho là đang theo đuổi một kế hoạch đầy tham vọng, nhằm tái định hình quan hệ thương mại giữa Mỹ với châu Á, châu Âu và cả Bắc Mỹ. Qua đó, Mỹ sẽ đạt được các thỏa thuận bao trùm 40% kinh tế toàn cầu.

Thế nhưng, mỗi thỏa thuận trên đều đối mặt với các chướng ngại lớn trước khi đạt được ký kết. Trong số đó phải kể đến sự kháng cự của các đối tác thương mại, đối lập chính trị trong nước, cũng như sự bất đồng ngay trong nội bộ chính phủ Mỹ.

Tham vọng thương mại

Trung Quốc hiện đang là ưu tiên hàng đầu đối với nhóm thương mại của ông Trump. Washington cho Bắc Kinh thời hạn đến ngày 1/3 để đạt được một thỏa thuận bền vững, mang lại những thay đổi toàn diện.

Nếu thất bại, chính phủ Trump tuyên bố mức thuế quan 10% hiện tại đối với 200 tỉ USD hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc sẽ được nâng lên 25%. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho biết ông sẵn lòng gia hạn thêm nếu thật sự có tiến triển.

Sau khi họp với nhóm thương mại của mình ngày 17/2, ông Trump đăng tải trên Twitter: “Tiến bộ lớn đang diễn ra trên nhiều mặt trận khác nhau!”.

Dù vậy, Wall Street Journal cho biết nhiều điểm khác biệt giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn còn tồn tại trước khi bước vào vòng đàm phán tuần này.

Trung Quốc không phải là vấn đề duy nhất trong chiến dịch thương mại của chính quyền Trump.

Ngày 17/2, Tổng thống Mỹ nhận được báo cáo từ Bộ Thương mại, trình bày các phương án nhằm ngăn dòng nhập khổ xe hơi với lí do an ninh quốc gia. Biện pháp này được cho là sẽ gây ảnh hưởng rộng tới các đồng minh của Mỹ tại châu Âu, Nhật Bản và Hàn Quốc.

Nhiều luật sư và nhà làm luật trong lĩnh vực thương mại ở cả hai đảng của Mỹ đều cho rằng động thái trên có thể sẽ tạo ra các phản đối dữ dội về mặt chính trị.

Cùng lúc đó, chính quyền Washington đang nỗ lực chiếm lấy sự đồng thuận cần thiết từ Quốc hội đang chia rẽ của Mỹ, nhằm viết lại Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA). Hiệp định thay thế sẽ có tên Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA).

Ngoài ra, ông Trump cũng hối thúc Nhật và Liên minh châu Âu (EU) xúc tiến các thỏa thuận đa phương riêng biệt. Thế nhưng, các bên được cho là thậm chí chưa định hình được khung sườn cơ bản cho đàm phán.

Mục tiêu mâu thuẫn

Giới lãnh đạo Tokyo và Brussels đều nói họ không có bất kỳ tín hiệu rõ ràng nào từ phía Mỹ về việc sẵn sàng cho một cuộc đối thoại cụ thể.

Cường quốc hàng đầu thế giới được cho là vẫn tập trung nhiều hơn vào Trung Quốc và USMCA, theo Wall Street Journal.

Khả năng ông Trump đạt được gói thỏa thuận thương mại hoàn chỉnh, trong chiến dịch tái tranh cử năm 2020, phụ thuộc vào cách ông lèo lái chiến lược của mình.

Câu hỏi lớn nhất là liệu Tổng thống Mỹ xem thuế quan là công cụ để đạt được kết quả, hay chính nó là kết quả, nhằm bảo vệ công nghiệp nội địa khỏi hàng nhập khẩu.

Giới quan sát cho rằng rất nhiều lần ông đưa ra những đáp án khác nhau, chúng thậm chí thể hiện những mục tiêu mâu thuẫn nhau.

Một câu hỏi khác là kỳ vọng cho chiến thắng trong từng cuộc đàm phán thương mại của ông Trump cao như thế nào. Ví dụ, giới chức Mỹ và Trung Quốc vẫn chưa thống nhất với nhau về những yêu cầu cốt yếu từ phía Mỹ. Đó là xác lập thay đổi cơ bản trong cách Bắc Kinh can thiệp mạnh tay vào nền kinh tế.

Ngay cả vậy, vị tổng thống này vẫn thỉnh thoảng gợi ý, rằng ông sẵn sàng bỏ qua những bất đồng lớn để đạt được một thỏa thuận đình chiến mới. Thỏa thuận đó được cho là phải đủ sức giúp thị trường tài chính tăng trưởng tốt, điều thường khiến ông tự hào.

Trump sẽ gia hạn ‘đình chiến’ với Trung Quốc?

Hôm 20/2, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ngày 1/3 “không phải một thời hạn nhiệm màu” để hoàn tất đối thoại với Trung Quốc.

Wall Street Journal đánh giá ông Trump đã không còn giữ giọng điệu cứng rắn, mà thay vào đó gợi ý Mỹ có thể gia hạn đình chiến, không tăng thuế đôi với hàng hóa Trung Quốc vào ngày 1/3.

Đây là điều hoàn toàn trái ngược với tuyên bố của các quan chức thương mại cấp cao của Mỹ, rằng nước này nên tuân thủ đúng thời hạn.

Tổng thống Mỹ và các cố vẫn của ông nói họ đang cân nhắc gặp gỡ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong vài tháng tới. Trước viễn cảnh này, cuộc gặp Trump-Tập được nhiều người dự đoán sẽ là thời hạn thực sự cho một thỏa thuận song phương.

Quan chức Mỹ muốn phiên họp đó được tổ chức tại Mỹ. Kể từ giữa tháng 1, cả hai bên đều chưa gặp gỡ ở cả Washington và Bắc Kinh để đưa ra một thỏa thuận chấp dức cuộc chiến thương mại kéo dài hơn một năm qua.

Sự đối đầu trên đã làm rúng động thị trường toàn cầu và làm gián đoạn các kế hoạch đầu tư của doanh nghiệp.

Wall Street Journal nhận định ông Trump đưa ra một loạt các tuyên bố mâu thuẫn về hạn chót cho các cuộc đàm phán, kế hoạch gặp ông Tập, cũng như liệu ông có thật sự tăng thuế nhập khẩu ở một thời điểm cụ thể.

“Câu hỏi thật sự sẽ như sau: chúng tôi có nâng thuế quan không? Tôi biết Trung Quốc không thích điều đó xảy ra. Vì thế tôi nghĩ chúng tôi đang cố gắng tăng tốc để ngăn nó xảy ra. Tuy nhiên chúng ta cứ chờ xem. Tôi không thể nói với các bạn thời điểm chính xác, nhưng hạn chót này không phải một thời hạn nhiệm mày. Rất nhiều thứ có thể xảy ra”, ông Trump nói ngày 19/2.

Lúc này, những tuyên bố của ông Trump khiến ông rơi vào cảnh ngộ éo le với nhà đàm phán hàng đầu với Trung Quốc của mình, Đại diện thương mại Robert Lighthizer.

Không đạt được thỏa thuận, ông Lighthizer liên tục lặp lại đã định chắc một thời hạn, để nâng mức thuế quan từ 10% lên 25% đối với 200 tỉ USD hàng hóa Trung Quốc.

“Hạn chót là ngày 1/3. Đó là hạn chót”, ông phát biểu hồi cuối tháng 1, nói thêm rằng ông sẽ không xem xét việc gia hạn.

Về phía Trung Quốc, các tuyên bố mâu thuẫn trên bày ra một viễn cảnh khó khăn, theo học giả Eswar Prasad của đại học Cornell Trung Quốc.

“Họ không chắc phải tiếp nhận nghiêm túc cách tiếp cận nào – của Lighthizer hay của Trump”, ông nói.

Ông Prasad cho rằng cường quốc châu Á này chào đón việc gia hạn đình chiến thương mại thêm 1-2 tháng nữa. Tuy nhiên, ông cho rằng họ sợ yêu cầu của Mỹ sẽ tăng lên vào giai đoạn đó.

“Nếu hạn chót được nới ra, họ có thể bị yêu cầu một thỏa thuận lớn để đối lấy thêm một chút thời gian”, ông Grasad nhận định.